Sociaal ventiel

De besturen van de zogeheten Antillianengemeenten, Nederlandse gemeenten met veel Antillianen, vragen om een noodrem op de komst van nieuwe probleemjongeren uit het overzeese rijksdeel. Hoe dat precies moet is niet helemaal duidelijk; het overleg was achter gesloten deuren. Duidelijk is wel dat de regering in Den Haag een uitweg moet zoeken. De nieuwe minister van Koninkrijksaangelegenheden, De Graaf (D66), zegt dat geen oplossing bij voorbaat onbespreekbaar is. Maar hij waarschuwt wel dat het hier gaat om ,,technisch en juridisch heel moeilijke zaken''. En politiek, zo kan hij daaraan toevoegen. Nederland mag dan al geruime tijd roepen om ferme maatregelen, de Antillen zien ondanks allerlei plechtige verklaringen van het tegendeel de emigratie van jongeren nog steeds als een handig sociaal ventiel.

Iedereen is het erover eens dat de werkelijke oplossing van de migratie ligt in verbetering van de abominabele vooruitzichten voor jongeren op de Antillen zelf. Dat is natuurlijk geen reden de stroom naar Nederland maar op zijn beloop te laten. Wat kan de regering in Den Haag doen? Het meest verregaande voorstel voorziet in een visumregeling. De regering in Curaçao is daar altijd fel tegen gekant geweest. Maar het is nog niet zo lang geleden dat zij zelf een strenge regeling voor vestiging van Nederlanders op de eilanden hanteerde. Dus zo discriminerend is het instrument van een toelatingsregeling kennelijk ook weer niet.

De voorganger en partijgenoot van de huidige bewindsman, Van Boxtel, heeft eenzijdige juridische maatregelen zoals een toelatingsregeling snel bestempeld als ,,geen rëele optie''. Los van het juridische verhaal zit daar wel iets in. Antillianen kunnen altijd met vakantie naar Nederland komen. En anders is er nog de omweg via Zaventem. De aandacht heeft zich tot dusver dan ook voornamelijk gericht op een voorafgaande inburgeringscursus voor nieuwkomers op de Antillen zelf, de zogeheten educatieplicht. Deze regeling is gekenmerkt door uitstel op uitstel, om het vriendelijk uit te drukken.

Registratie dan? Een eerste voorwaarde om iets met probleemjongeren te beginnen is te weten wie en waar ze zijn. Veel Antilliaanse jongeren die hier arriveren hebben de neiging direct in het informele circuit onder te duiken. De afgesproken afstemming van de Antilliaanse bevolkingsboekhouding op de Nederlandse biedt zò weinig soelaas dat de Antillianengemeenten nu een databank willen opzetten. Dat is tenminste iets wat ze zelf kunnen doen. In het verlengde van registratie is een pasjesregeling om spreiding af te dwingen een oude gemeentelijke wens. Maar deze valt moeilijk te verenigen met het Europees verdrag voor de rechten van de mens. Dit bevat een recht ,,zich vrijelijk te verplaatsen en vrijelijk een verblijfplaats te kiezen'' wanneer iemand legaal in een land verblijft.

Het is ook de vraag wat men met de roep om dit soort paardenmiddelen opschiet. Het dreigen met een visumplicht als een voornamelijk theoretische optie leek de migratie van de Antillen eerder te stimuleren dan af te remmen. Misschien toch eerst die databank maar, al was het alleen als aanknopingspunt voor een terugkeerregeling voor de harde kern. Dat is technisch en juridisch al een hele klus.