Gedwongen spreiding is `heel bespreekbaar'

Politieke partijen in de Tweede Kamer worstelen met gedwongen spreiding van kansarmen, vaak allochtonen. VVD'er Hofstra: ,,Niks doen betekent dat we ze afschrijven''.

Gaat het over allochtonen of over kansarmen? Gaat het over spreiding of over een stop? Hoe het probleem en de oplossingen te benoemen. In de Tweede Kamer haastten CDA'ers, PvdA'ers en enkele VVD'ers zich de laatste dagen om spreiding van kansarme bewoners uit de grote steden over randgemeenten en dorpen `bespreekbaar' te noemen – of zelfs `wenselijk'.

Het onderwerp is beladen omdat de `kansarmen' in de praktijk veelal van Antilliaanse, Nigeriaanse, Somalische of andere allochtone afkomst zijn.

De Kamerwoordvoerders van CDA, PvdA, VVD en andere partijen onderstrepen dat voor hen een limiet op het aantal allochtonen als zodanig níet bespreekbaar is. Is er eigenlijk wel sprake van een opschuivende grens in het politieke debat over gedwongen spreiding?

In het kabinet Balkenende II lijken de ideeën daarover meer gematigd dan in Balkenende I. Toen stond, op aandringen van de LPF, een passage over het terugdringen van de concentratie van allochtonen in grote steden in het regeerakkoord. De huidige coalitie van CDA, VVD en D66 liet het onderwerp buiten het regeerakkoord. D66-leider Dittrich: ,,Wij zijn tegen gedwongen spreiding van mensen die al ergens wonen. En dat gaan we ook niet juridisch mogelijk maken.'' Daarover is de formatie volgens hem ,,niet lang gesproken''.

De nieuwe minister van Volkshuisvesting, VVD'er Dekker verklaarde zich gisteren in Rotterdam, tegenstander van gedwongen spreiding. Daar staat weer tegenover dat VVD-leider en vice-premier Zalm inmiddels op zijn weblog melding maakt van ,,nog eens een aparte bijeenkomst'' over integratie, ,,want het onderwerp integratie is erg breed.'' In Balkenende I onderzocht VVD-er Kamp als minister van Volkshuisvesting nog de (juridische) mogelijkheden tot gedwongen spreiding.

In de Tweede Kamer neemt voormalig minister van Vreemdelingenzaken in Balkenende I, Nawijn, nu als Kamerlid voor de LPF, het scherpste standpunt in. De LPF staat ,,sympathiek tegenover een limiet'' aan het aantal allochtonen in grote steden, legt hij uit, kansarm of niet. Maar voordat hij voor gedwongen spreiding pleit, wil Nawijn van het kabinet weten of het juridisch kan. Twee weken geleden heeft hij daarover Kamervragen gesteld.

In de VVD en PvdA wordt de discussie over gedwongen spreiding in heel andere bewoordingen gevoerd. Bij de voorstanders binnen de beide ex-paarse partijen is exact dezelfde formule in zwang: de problemen in de grote steden ,,lopen ons gewoon over de voeten'', zeggen zowel PvdA'er Dijsselbloem als VVD'er Hofstra. ,,Als we ervoor kiezen niks te doen, moet we niet raar kijken als het daar echte getto's worden'', meent Hofstra. ,,Niks doen betekent dat we ze afschrijven''. Volgens Dijsselbloem wil de PvdA er niet voor weglopen dat een belangrijk deel van de problemen wordt veroorzaakt door nieuwe groepen nieuwkomers, die veelal geen werk hebben en nauwelijks integreren. ,,In bepaalde wijken is de in- en doorstroom van deze mensen zo groot dat je ze niet meer kunt begeleiden.''

De omslag in de PvdA is van recente datum: volgens Dijsselbloem ontstond de ,,nieuwe analyse'' toen de gehele Kamerfractie half juni een dag `de wijken in' ging. ,,We zagen dat de problemen in vooral de drie grote steden echt van een andere orde zijn'', aldus Dijsselbloem. Hij en zijn fractiegenoten Depla en Van Heemst gingen werken aan een ,,nieuwe benadering'', die Dijsselbloem vanmorgen in de fractie zou presenteren. Uitgangspunt is dat ,,alles bespreekbaar is''.

Maar in de PvdA-fractie is de nieuwe aanpak wel omstreden. ,,De discussie moet in de fractie nog beginnen. We hebben nóg geen mening, wat er nu naar buiten komt is een opeenstapeling van individuele opvattingen van fractieleden'', zegt bijvoorbeeld zijn fractiegenoot Duivesteijn, al jarenlang specialist volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Duivesteijn, die in de Schilderswijk in Den Haag is opgegroeid, vindt dat de PvdA zich verre moet houden van de discussie over gedwongen spreiding van kansarme nieuwkomers. ,,Vroeger waren kansarmen Nederlanders, in de afgelopen veertig jaar hebben ze een kleur gekregen. Dat zal je moeten accepteren.'' Hij houdt vast aan een meer klassieke benadering: ,,In plaats van te spreiden moeten we in deze wijken werken aan het scheppen van sociale samenhang. Bovendien moeten we slecht gedrag streng aanpakken.'' Volgens hem moeten in wijken als de Vinex-locaties, aan de buitenkant van de steden, plaats worden ingeruimd voor sociaal zwakkeren.

Het is een opvatting die momenteel in de Kamer vooral nog klinkt bij bij GroenLinks. GroenLinks-woordvoerder Vos is argwanend als andere partijen over kansarmen spreken, terwijl ze allochtonen bedoelen. Vos: ,,Je kan er een andere naam aan geven, maar het blijft toch zo dat de discussie is gestart naar aanleiding van de voorspelling dat 57 procent van de Rotterdammers in 2017 allochtoon zal zijn.'' Volgens haar draagt de discussie ,,niet bij aan een beter klimaat''. ,,Het geeft weer allochtonen het gevoel ongewenst te zijn.''

D66-fractieleider Dittrich heeft in de huidige discussie ,,niet veel nieuwe argumenten gehoord'' die tot concrete maatregelen kunnen leiden. De gerichte aanpak van probleemgroepen, zoals een deel van de Antilliaanse jongeren, kán al. ,,Maar gemeenten die daar nu hard over roepen, hebben in het verleden nooit geld aangevraagd voor projecten daarvoor.''

De enige partij die wat betreft gedwongen spreiding werkelijk verder wil gaan, is sinds midden jaren tachtig de SP. Volgens SP-woordvoerder Kant moet de tijd voorbij zijn dat gedwongen spreiding van allochtonen steeds afketste op de grondwet, die discriminatie op grond van onder meer huidskleur of ras verbiedt. Nu is ,,een hoger doel ontstaan'', zegt zij. ,,Terwijl door een uitgekiend woningtoewijzingssysteem aan mensen een betere en eerlijker kans worden geboden op een goede toekomst hier.''