Advocaat worstelt met de vleugels

Met een overwinning morgen op Tsjechië is het Nederlands elftal zeker van het EK voetbal van volgend jaar in Portugal. Het moet het laatste kunstje worden van een getalenteerde generatie internationals die steeds net geen succes oogstte.

Bondscoach Dick Advocaat hinkte gisteren, achtenveertig uur voor de interland van het jaar tegen Tsjechië, nog op twee gedachten. Moet hij het Nederlands elftal zijn vleugels teruggeven en de aanval laten kiezen, of vraagt deze sterke tegenstander juist om een voorzichtige tactische benadering?

Een feit is dat Oranje zich morgen in het stadion van Sparta Praag met een overwinning direct plaatst voor het Europees kampioenschap in Portugal. Een gelijkspel kan morgen ook voldoende zijn, tenzij de uitslag 0-0 of 1-1 is. In dat geval telt het onderlinge doelsaldo en dan hebben de Tsjechen een voorsprong van vier treffers. Het team van bondscoach Karel Brückner speelt zijn laatste wedstrijd voor groep 3 in Wenen tegen het al uitgeschakelde Oostenrijk, dat zaterdag in Rotterdam met 3-1 van Nederland verloor. Nederland treft in de laatste poulewedstrijd Macedonië.

Resumerend: het Nederlands elftal mag niet verliezen en moet bij een gelijkspel minimaal twee keer doel treffen. De tactiek die bij deze uitgangspositie past kan net zo goed aanvallend als behoudend zijn (om ruimte te creëren voor een effectieve tegenaanval). Het is echter bedenkelijk dat Oranje op het moment suprème geen vaste speelwijze heeft. Al vindt Advocaat dat alleen de `poppetjes' maar hoeven worden ingevuld, er is toch een verschil tussen een systeem met een dubbele flankbezetting en een concept waarin één vleugel wordt opengelaten, zoals zaterdag in de eerste helft tegen Oostenrijk.

Tijdens de laatste training op Nederlandse bodem in Katwijk, waar de licht geblesseerde Davids apart onder handen werd genomen, probeerde Advocaat beide mogelijkheden nog eens uit.

In het eerste deel van een onderling partijtje speelden Robben (links) en Overmars (rechts) op de vleugels. Van Nistelrooy werd in deze opzet niet betrokken. In het tweede deel vormde de succesvolle spits van Manchester United weer een duo met Kluivert, stond Overmars op links en speelde Van der Vaart wat hangend op rechts. Het leek op een geforceerde poging om Van Nistelrooy weer terug in het elftal te brengen, terwijl Van der Vaart en Kluivert zaterdag als een goed koppel functioneerden.

Advocaat wikt en weegt. De eerste twaalf wedstrijden onder zijn leiding speelde Oranje in een 4-4-2-formatie met teruggetrokken buitenspelers. Vervolgens bezetten Davids en Seedorf de flanken. Nadat Seedorf al buiten de selectie was gelaten na het optreden tegen België is nu wel duidelijk dat Davids beter niet meer aan de linkerkant kan spelen. Met vier vleugelaanvallers in de selectie lijkt het moment aangebroken dat Oranje weer terugkeert naar een systeem dat traditioneel past bij de voetbalcultuur. Dat vergt wél moed van de bondscoach gezien de grote belangen van de wedstrijd in Praag.

Advocaat heeft een punt als hij zegt dat een systeem met drie spitsen gedoemd is te mislukken als de vleugelaanvallers hun directe tegenstanders niet de baas zijn. Hij zal dus een juiste inschatting moeten maken van de vorm van de betrokken spelers. Linksbuiten Arjen Robben is in elk geval klaar om eventueel zijn opwachting te maken in het basisteam van Oranje. ,,Ik houd overal rekening mee. Ik heb bij PSV bewezen dat ik het internationale niveau aankan'', meent de negentienjarige linkerspits.

Voor verschillende internationals is het duel van morgen van extra belang. Voor Van der Sar (32), De Boer (33), Reiziger (30), Stam (31), Cocu (32), Overmars (30), Davids (30), Hasselbaink (31) en Van Hooijdonk (33) vormt het EK in Portugal waarschijnlijk de laatste kans deel te nemen aan een eindtoernooi. Deze generatie haalde twee keer een halve finale, in 1998 (WK Frankrijk) en in 2000 (EK in Nederland en België). Het is een groep getalenteerde spelers die in het nationale team net niet het hoogste podium haalde. Wellicht krijgen ze de kans om in Portugal op een waardige wijze afscheid te nemen als international. Hoewel Advocaat met de gedachte rondloopt daar waar nodig te verjongen als hij het elftal in de zomer van 2004 een lange tijd kan kneden.

Een nieuwe lichting, onder wie Van der Vaart, Sneijder, Robben en Van Bommel (26) als oudste speler, staat klaar om de ouderen te verdringen. Voor hun ontwikkeling zal het een slechte zaak zijn als Oranje het EK niet haalt. Het volgende eindtoernooi, het wereldkampioenschap in Duitsland, is immers pas in 2006.

Als Oranje morgen niet in zijn missie slaagt, volgt er op 15/16 en 18/19 november een laatste kans om in twee play-offduels (uit en thuis) met een van de andere negen nummers twee via een achterdeur alsnog het EK te bereiken. De betrokken landen worden door loting aan elkaar gekoppeld. Mogelijke tegenstanders op basis van de huidige standen: Spanje, Engeland, Duitsland, Kroatië en Ierland, dat zich in september 2001 na een 1-0 overwinning op Nederland plaatste voor de WK in Japan en Zuid-Korea. Oranje stond toen met lege handen.