`Achterstallig onderhoud'

De nieuwe baas grijpt hard in bij V&D. De formule werkt niet meer. Gebrek aan leiderschap, apathie en een klantonvriendelijke houding deden de rest.

Het Prijzencircus van V&D komt er weer aan. Eind deze maand. Maar dat zal het personeel voorlopig ,,worst wezen'', weten de vakbonden. Opnieuw gaat Vendex KBB zijn warenhuisketen V&D, het bedrijf waar het concern ooit mee begonnen is, reorganiseren. Er verdwijnen 1.800 voltijdsbanen. Omdat in de warenhuizen veel mensen in deeltijd werken, moeten daarom 2.300 personeelsleden op zoek naar een nieuwe baan. Ook verdwijnen er vestigingen: vijf filialen gaan al snel dicht, zeven over een jaar en twaalf vestigingen staan op de nominatie.

De nood is hoog. V&D zit in de gevarenzone. Of zoals de nieuwe V&D-baas het zegt: ,,Het is vijf over twaalf''.

De nieuwe saneringsronde doet pijn bij het bedrijf, waarvan de werknemers inmiddels ervaringsdeskundigen zijn in het ontvangen van slecht nieuws. In 1994 realiseerde V&D, na ruim tien jaar problemen, voor het eerste weer een winstje. In de tweede helft van de jaren negentig, tijdens de hoogconjunctuur, draaide het bedrijf ook nog redelijk. Toen werden ook de kleine vestigingen – die nu weer dicht moeten – geopend. Maar na 2000 kwam er al weer de klad in bij de winkels.

De nieuwe reorganisaties en de aanpassingen van de formule hebben nooit een succesnummer van het bedrijf kunnen maken. ,,V&D is eigenlijk al twintig jaar in de problemen. Dit lijkt op achterstallig onderhoud'', zegt Dave Janssen, een zelfstandig retailadviseur.

Volgens Dirk Goeminne, door het Vendex KBB-bestuur van Hema gehaald om de problemen bij V&D op te lossen, hebben de winkels ,,de evolutie van de concurrentie niet kunnen volgen. Al sinds 1998 is de V&D het spoor bijster.'' Dat uit zich met name in een onduidelijk prijsbeleid. Klanten hebben volgens Goeminne geen idee waarom een bepaald product duurder is dan een ander, dat juist weer in de aanbieding is. Een te grote variatie in winkelformules komt daar nog bij. Vendex KBB heeft volgens hem het gevoel met zeventig verschillende vestigingen zeventig verschillende winkelformules in Nederland in de lucht te houden.

Maar niet alleen de formule is het probleem. Ook de mensen. De organisatie kenmerkt zich, zo zei Goeminne vanmorgen op een persconferentie, ,,door een verstikkende cultuur waar ondernemerschap, passie en visie zijn weggeëbt''. Gebrek aan leiderschap zou er daarna voor gezorgd hebben dat de werknemers ,,een niet-optimaal gedrag vertonen ten opzichte van de klanten''.

De nieuwste bezuinigingsoperatie moet het antwoord geven op deze problemen. Maar retaildeskundige Janssen denkt niet dat de aanpak het bedrijf er structureel bovenop gaat helpen. ,,Waarom heeft het management niet eerder het mes gezet in het bedrijf?'' vraag Janssen zich af. De retailkenner constateert dat V&D de laatste jaren vooral naar de vorm heeft gekeken, en te weinig heeft gelet op de inhoud: de producten die worden verkocht. ,,Het is voor een groot deel nog erg truttig wat er bij V&D in de winkel ligt.''

Het eerste kwartaal draaide V&D volgens de concernleiding redelijk stabiel, maar in het tweede kwartaal zakten de verkopen dramatisch in. Het operationele verlies over het eerste halfjaar kwam uit op 35 miljoen euro tegen een verlies van 14 miljoen euro in dezelfde periode een jaar geleden.

,,Het lukt het management gewoon niet om er iets van te maken. Ze slaan voortdurend de plank mis'', zegt retaildeskundige Gerard Rutte. ,,Ze proberen alles te verkopen, maar dat kunnen ze niet. Dan leg je het af. Je kan je beter concentreren op impulsproducten met hoge marges. V&D begint de Konmar van de warenhuizen te worden. Ze kunnen er beter de stekker uit trekken.''

Ook de eigen topman Goeminne is niet enthousiast over zijn winkels, zei hij vanochtend. ,,Toen ik zelf de winkel als klant betrad, werd ik heel triest.''