Niets is nog heilig onder Anders Moberg

De nieuwe top is geïnstalleerd, de interne onderzoeken zijn afgerond. Supermarktconcern Ahold maakt zich op voor de toekomst. Maar welke?

,,Gelooft u mij, er zijn geen heilige koeien!''

Anders Moberg, de nieuwe topman van Ahold, was er deze week alles aan gelegen om – na de rumoer over zijn beloning – aan iedereen duidelijk te maken dat bij Ahold nog alles mogelijk is. De schuld is te groot, de kosten zijn te hoog en de organisatie is te complex. ,,We hebben te veel bedrijfsonderdelen die onvoldoende presteren. Dit kan niet zo doorgaan.'' Dochter Albert Heijn onderneemt als eerste actie. De winkelketen kampt met een slinkend marktaandeel en schrapt 440 banen.

Toch zijn de uitlatingen van Moberg weinig verrassend. Veel van wat hij donderdag in Scheveningen als zijn strategie presenteerde, is ook al vorig jaar door voorganger Cees van der Hoeven gezegd: meer focus, kwakkelende onderdelen afstoten en het verhogen van de kasstroom.

Dat is ook begrijpelijk. De nieuwe topman kan moeilijk meer zeggen over de strategie van Ahold zolang er nog wordt gepuzzeld met de jaarcijfers van 2001 en 2002. Pas na goedkeuring van die cijfers is Ahold verzekerd van zijn bankkrediet en kan het concern grotere onderdelen, zoals de Argentijnse probleemdochter Disco, makkelijker verkopen.

Zeker is dat er nóg een afboeking zal komen over de jaarcijfers van 2002, naast de bijna 1 miljard dollar te veel geboekte winst die al eerder is erkend. En zeker is nu ook – zo valt op te maken uit de woorden van president-commissaris Henny de Ruiter – dat accountant Deloitte & Touche de commissarissen weliswaar in een brief waarschuwde voor gebrekkige controlesystemen, maar nooit expliciet gewaarschuwd heeft voor de wijze waarop promotionele kortingen werden geboekt – de spil van de fraude in Amerika.

Voor Moberg is te hopen dat de commotie over zijn beloning snel verstomt. De topman verdient een veelvoud van de nieuwe financieel directeur, een verschil dat bij niet één concern uit de AEX-index zo groot is. Peter Paul de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters twijfelt bovendien aan het beeld dat Moberg ,,de allerbeste'' is, de reden voor zijn bovengemiddelde beloningspakket. Moberg heeft geen ervaring als boegbeeld van een groot beursgenoteerd bedrijf. ,,Bij Ikea functioneerde hij onder de familie-eigenaar. Ik zal niet zeggen dat Moberg de John van Loen uit het ondernemersveld is, maar ik weet wel dat hij niet de Ronaldo is.''

Moberg zal zich vooral moeten concentreren op de schuldenlast in Zaandam. De komende 28 maanden zit Ahold met circa 5 miljard euro aan aflossingsverplichtingen. Daarnaast moet het volgend jaar minderheidsaandeelhouders in Zweden uitkopen, als die dat willen. Dat bedrag schatten analisten op 1,5 miljard euro.

Waar haalt Ahold dit geld vandaan? De verkoop van bedrijfsonderdelen is volgens de analisten onvoldoende, zeker nu de nieuwe topman een verkoop van de Amerikaanse dochter US Foodservice op korte termijn heeft uitgesloten. Bij dat dochterbedrijf heeft de plaatselijke top met de omzet en winst gesjoemeld, maar het is volgens Moberg een belangrijke speler in een nog zeer gefragmenteerde en groeiende markt. ,,De verkoop van dit bedrijfsonderdeel zou dus een enorme vernietiging van aandeelhouderswaarde betekenen.''

Daarmee stevent Ahold af op een miljardenemissie. ,,Een uitbreiding van het kapitaal lijkt bijna onafwendbaar nadat Ahold in oktober zijn resultaten over 2002 heeft gepresenteerd'', stelt Ben Britz, analist bij de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley. En de markt voor claimemissies is goed. Toen KPN bijna twee jaar geleden een doorstart maakte, ging dat gepaard met een imploderende beurskoers.

Britz wijst erop dat alle aandelenuitgiftes van dit jaar, waaronder France Telecom, het Zweedse Ericsson en het Britse ICI, hoge rendementen opleverden. Zeven concerns in nood trokken 29 miljard kapitaal aan. De aandelen van deze bedrijven zijn sinds de operaties met 50 tot 60 procent gestegen. ,,Dat is een belangrijke reden waarom de koers van Ahold zo goed blijft liggen. Beleggers zijn niet bang voor zo'n emissie. Ze zijn er eerder blij mee.''

Britz vreest iets heel anders. ,,Wat is de toekomst van Ahold? Wat blijft er straks over na de inkrimping? Waarschijnlijk een detailhandelsconcern met volwassen posities in volwassen markten. Het gevaar bestaat dat dit concern weinig groeipotentie heeft en moeite zal hebben om zijn winstuitkering te betalen.''