Don Giovanni is bij Righini juist heel schuchter

Het elfde Belcanto Festival in Dordrecht brengt de Nederlandse première van de opera Don Giovanni Tenorio van Vincenzo Righini. Het is een van de vele opera's die werden gemaakt over de Spaanse verleider Don Juan. Mozarts Don Giovanni is daarvan niet alleen de beroemdste maar wordt door velen zelfs beschouwd als de beste opera ooit geschreven. De uitvoering van Righini's versie is vooral zo interessant omdat de Italiaan een tijdgenoot was van Mozart – ze werden beide geboren in 1756 – en omdat Righini's Don Giovanni in première ging in Praag waar elf jaar later, in 1787, ook Mozarts Don Giovanni zijn eerste voorstellingen beleefde.

Het eerste verschil met Mozarts Don Giovanni is dat de titelheld bij Righini een achternaam heeft. Het tweede verschil is dat Righini hier op 21-jarige leeftijd in zijn eerste opera als componist duidelijk de mindere is van Mozart. Dat Haydn deze versie van Righini heeft bewerkt, verhelpt dat niet echt, maar er zijn in de tweede acte enkele muzikaal bijzondere en spannende scènes. Het derde en interessantste verschil is dat ondanks overeenkomsten in de verhaallijn, Righini en zijn librettist Nunziato Porta hun Don Giovanni een ander karakter geven dan Mozart en zijn librettist Da Ponte later deden.

Terwijl Mozarts Don Giovanni bijzonder zelfbewust is en geen spijt heeft van de moord op de Commendatore, is Righini's Don Giovanni nogal schuchter. Hij heeft wel wat bravoure, maar kent ook twijfels. Hij biedt de aangerande Donna Anna excuses aan en vraagt vergiffenis voor de moord op haar vader.

De wraakzuchtige Donna Anna kan hem doden, maar doet dat niet. Don Giovanni nodigt de Commendatore uit voor zijn Laatste Avondmaal, in deze voorstelling uitgebeeld naar het voorbeeld van Da Vinci's fresco. De Stenen Gast eet niet mee, maar nodigt Don Giovanni uit op zijn eigen feestje. Daar belandt Don Giovanni in de hel. Het berouw dat bij Mozart tevergeefs aan Don Giovanni wordt gevraagd, toont hij hier eigener beweging. Maar dat is niet besteed aan de strengere Righini.

Aardig bij Righini is dat zijn onverbiddellijke Don Giovanni Tenorio ook een extra komische kant heeft, ontleend aan de commedia dell'arte. Don Giovanni's knecht heet hier niet Leporello maar Arlecchino. ,,Ja, ik ben wat donker, want mijn moeder hield erg van chocola.''

Zo'n tekst is leuk, maar de Dordtse Arlecchino is wel erg zachtaardig. De voorstelling is het resulaat van een Summer School met 35 jonge musici en zangers uit vijftien landen. Hoewel het gebrek aan tempo en markante expressie in de recitatieven soms hindert, is de eigentijds vormgegeven voorstelling als geheel zeker meer dan een voetnoot bij Mozart.

Belcanto Festival met Don Giovanni Tenorio van Righini. Gezien: 5/9 Kunstmin Dordrecht. Herh.: 7/9 (14.15 uur) en 11/9. Inl.: (078) 6314029.