De terreur van moeder

Karim was een collega en een goede vriend. In de tijd van de Talibaan hielp hij me steeds toen ik stiekem in Kabul werkte en op mijn beurt had ik hem vrij gekregen, nadat hij was opgepakt door de geheime dienst. Tijdens een verlof in Pakistan aten we samen en telden we hoeveel Talibaanregels we aan het overtreden waren: onbegeleid door een mannelijk familielid zat ik met onbedekte haren alcohol te drinken, naar muziek te luisteren en televisie te kijken samen met een 'vreemde' man. Het waren er zo een stuk of vijf. We lachten hard, maar toch vond ik Karim somber. 'Mijn moeder wil dat ik trouw', legde hij uit. Ze was nu al voor de derde keer met een huwelijkskandidate gekomen. Karim had al overtuigende argumenten tegen de eerste twee aangevoerd, maar zijn moeder wist van geen ophouden.

Met afhangende schouders zat hij voor me: 'Ik ben hier niet voor een vrij weekend. Ik moet goud kopen.' Hij was dus al verloofd! 'Ja', gaf hij toe, 'ik had ook al goud gegeven, maar ze vonden het niet goed genoeg omdat het uit Pakistan kwam. Nu ben ik hier om goud uit Dubai te bestellen.'

Ik stelde honderd vragen over het meisje. Was het een nichtje? Had ze een opleiding gehad? Was ze mooi? 'Ik heb haar nog niet gezien', zei Karim bedrukt.

'Je bent gek', stelde ik vast. 'Je moet weigeren. Als ze nu al over het goud zeuren, wordt het een ramp.'

Dat jaar is Karim niet getrouwd, maar hij liet het ook niet op een confrontatie met zijn moeder aankomen, want dat kan niet in Afghanistan. Hij vond de enige ontsnappingsroute die cultureel acceptabel was en ging naar Europa om asiel aan te vragen.

Verkeerde neef

Veel Afghanen zijn ongelukkig in de liefde en daarom dol op liefdesgeschiedenissen die slecht a¦open. Jonge smachtende meisjes die dreigen te worden uitgehuwelijkt aan de verkeerde neef, vertellen elkaar het verhaal van Rabia Balkhi. De edelvrouwe viel in de tiende eeuw als een blok voor een Turkse slaaf. Haar broer kwam er achter en gooide haar in het stoombad met doorgesneden polsen. Met haar eigen bloed schreef Rabia toen liefdesgedichten op de muren van de hammam totdat ze stierf.

Maar de dramatische geschiedenis van de edelvrouwe legde het af tegen de Þlm Titanic, het verhaal van een gedoemde liefde. De Þlm was in Afghanistan meteen een hit. Dat is vreemd, als je bedenkt dat hij uitkwam in de tijd van het Talibaanregime, toen Þlm en video verboden waren en veel Afghanen hun televisietoestel verpakten in bouwplastic en inkuilden in de achtertuin.

De catastrofale romance tussen Kate Winslet en Leonardo di

Caprio sloot perfect aan bij de

alledaagse werkelijkheid van jonge Afghanen. Dus zijn er nu Titanic-pennen, Titanic-shampoo, Titanic-henna en Titanic-kauwgum en na de vlucht van

de Talibaan werd afgelopen jaar in de Afghaanse hoofdstad een Titanic-bazar gebouwd. Ruimte is schaars in Kabul en omdat het vier jaar lang niet geregend had en zelfs de rivieren verdampt waren, werd de Titanic-bazar

opgezet in de drooggevallen

bedding van de Kabul-rivier.

Daar zocht ik dit voorjaar een plastic koekoeksklok uit als huwelijksgeschenk voor Karim die uit Engeland was teruggekeerd. Het gevaar van de Talibaan was geweken, maar aan de terreur van zijn moeder viel niet te ontkomen. Arme Karim. Ik wist precies wat hem te wachten stond, want ik had de verhalen al vaak gehoord van Afghaanse mannen die hun hart kwamen uitstorten. Van nu af zou Karim geen enkele vrijheid meer hebben. De Þnanciële last van de bruidschat die in de tienduizenden dollars kon lopen zou vele jaren op hem drukken en na de bruiloft zou hij zo snel mogelijk op zijn minst zes nakomelingen moeten verwekken om zijn sociale status te behouden.

Bloedstollend saai

De bruiloft van Karim en Suheila verliep bloedstollend saai, zoals alle bruiloften die ik heb meegemaakt in Afghanistan. Honderden familieleden, vrienden, kennissen en buren wachtten

onderuitgezakt aan tafeltjes op het bruidspaar en vooral op het eten. Gesproken werd er nauwelijks. De enige sociale interactie vond plaats tussen de tieners: verwarde jongens begluurden de uitgedoste meisjes. Bij deze gelegenheden mogen die ongesluierd gaan en worden ze expres blootgesteld aan de blikken van mannen die niet tot hun familie behoren. Zo kunnen weer nieuwe huwelijksbanden gesmeed worden.

Op een podium werden Karim en Suheila urenlang tentoongesteld. Suheila mocht niet lachen, want dat zou haar reputatie ruïneren. Zij moest de hele dag somber naar beneden kijken. Kinderen schoten pistachenootjes en gesuikerde amandelen door de zaal. Voordat het eten naar binnen werd gebracht, wist ik met een smoesje te ontsnappen.

Niet lang na de bruiloft pakten wolken samen boven de stad en ging het eindelijk regenen. Na vier jaar droogte stortte de regen met bakken naar beneden. Het regende zo lang dat de bedding van de Kabul-rivier volliep en de Titanic-bazar werd verzwolgen in een kolkende bruine massa water.

Antoinette de Jong is freelance journalist. Ze bezocht Afghanistan vele malen.

Dit is het laatste deel van de serie De Bruiloft