De Geus: werkgever moet deel WAO-risico zelf verzekeren

Werkgevers moeten zich vanaf 2006 verplicht verzekeren voor het risico dat hun werknemers door het werk arbeidsongeschikt raken. Dat staat in het voorstel van minister De Geus (Sociale Zaken) voor een nieuw WAO-stelsel dat het kabinet volgende week naar verwachting overneemt.

Deze verzekering gaat volgens bronnen bij het kabinet de werkgevers circa een miljard euro per jaar kosten. Ze moeten een half tot een vol procent van de loonsom aan premie betalen. Als het totaal aantal WAO'ers omlaag gaat, kan wel de gewone WAO-premie omlaag.

De invoering van de verplichte verzekering gaat samen met de invoering van een nieuw WAO-stelsel. De bedoeling is dat gedeeltelijk arbeidsongeschikten die geen werk meer kunnen vinden, straks geen WAO-uitkering meer krijgen. Zij vallen terug op WW en later op een uitkering op bijstandsniveau. Als hun partner verdient, krijgen ze geen uitkering meer.

Op grond van het verdrag van de internationale arbeidsorganisatie ILO is Nederland echter verplicht het beroepsrisico af te dekken. Iedereen die door het werk arbeidsongeschikt raakt, bijvoorbeeld door een bedrijfsongeval, dient volgens dit verdrag een uitkering te krijgen die doorloopt tot aan het pensioen.

Minister De Geus wil deze verplichte verzekering ook van toepassing verklaren op de mensen die volledig arbeidsongeschikt raken door hun werk, aldus de nog vertrouwelijke notitie. In dat geval zal de verzekeraar de uitkering voor zijn rekening moeten nemen. De minister hoopt hiermee dat werkgevers onder druk van de verzekeraars in de toekomst veel gaan investeren in arbeidsomstandigheden en de veiligheid op het werk. Volgens de notitie van De Geus zullen naar verwachting 5.000 mensen per jaar een beroepsrisico-uitkering krijgen van een verzekeraar. De verwachting is dat er voor verzekeraars een nieuwe markt ontstaat.

Het nieuwe stelsel moet in 2007 leiden tot een besparing van 1,3 miljard euro op de kosten van de WAO. Dit zou in de jaren daarna oplopen naar 2,5 miljard.

De WAO kost nu 12 miljard euro per jaar aan uitkeringen en uitvoeringskosten. In Nederland hebben 980.000 mensen een WAO-uitkering. [Vervolg WAO-STELSEL: pagina 3]

WAO-STELSEL

'Pemba-boete' blijft

[Vervolg van pagina 1] De doelstelling van het nieuwe WAO-stelsel wordt dat er vanaf 2006 nog maar 25.000 mensen per jaar volledig arbeidsongeschikt raken, tegen nu ongeveer 60.000. In 2016 moet het aantal volledig arbeidsongeschikten zijn teruggelopen naar 400.000. Gedeeltelijk arbeidsongeschikten krijgen vanaf 2006 alleen een aanvulling op hun (parttime) loon als ze nog werken.

Het nieuwe stelsel is gebaseerd op het SER-advies van vorig jaar. Hierin zou de zogeheten Pemba-boete, die werkgevers krijgen als een werknemer in de WAO-belandt, geheel worden afgeschaft. Maar de minister wil dat pas doen als blijkt dat het nieuwe stelsel echt de voorziene gunstige effecten heeft.

De loonaanvullingsregeling voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten zou aanvankelijk worden geprivatiseerd. Maar minister De Geus ziet hiervan af. Het leidt tot een te ingewikkeld en te ondoorzichtig systeem. Overigens is het CDA, de partij van De Geus, tot dusver voorstander geweest van een privatisering van dit deel van het WAO-stelsel.

De Geus neemt het pleidooi van werkgevers en vakbonden over om een `no risk polis' in te voeren voor werkgevers die arbeidsongeschikten in dienst nemen. Als deze werknemer binnen een bepaalde periode terugvalt, voorziet deze regeling erin dat de werkgever niet het loon hoeft door te betalen en geen Pemba-boete hoeft te betalen. Hiermee wordt beoogd dat werkgevers sneller een WAO'er een baan durven te bieden.

De bedoeling is dat uitvoeringsorganisatie UWV vanaf medio volgend jaar de op de arbeidsmarkt meest kansrijken van de huidige groep WAO'ers gaat herbeoordelen. De eerder afgekondigde grens van 45 jaar wordt dan niet hard gehanteerd. Omdat vanaf volgend jaar werkgevers zieke werknemers niet één jaar maar twee jaar moeten doorbetalen, heeft het UWV in 2005 geen reguliere keuringen te verrichten. De bedoeling is dat in dat jaar 100.000 mensen een herbeoordeling krijgen. Dit zal niet een medische herkeuring zijn maar beoordeling op arbeidskundige mogelijkheden. Door strengere criteria zal sneller worden geoordeeld dat de WAO'ers nog kunnen werken. Om deze mensen ook naar werk te begeleiden is 100 miljoen euro beschikbaar. Op het totale reïntegratiebudget voor arbeidsongeschikten wordt wel bezuinigd.