Thom Hoffman? Waar?

Als je even met je ogen knippert aan het eind van drie uur Dogville heb je hem al gemist. Vandaar dat een lezer zich van de week verbaasd tot deze krant wendde; hij had toch echt de naam van Thom Hoffman op de titelrol zien staan, hoe kwam die in een film van Lars von Trier terecht en wáár was hij dan?

Let op: Thom Hoffman staat, helemaal aan het slot van de film, een beetje links in beeld, met een kluitje gangsters. Op zijn gezicht is een snor geplakt en hij draagt een gleufhoed.

Hoe hij er terechtkwam, dat komt straks, belangrijk is eerst te weten dat Hoffman er verschijnt als `Nederlandse artistieke inbreng' in Dogville. Zo is hij althans de film ingesleurd door Toine Berbers, directeur van het Fonds voor de Nederlandse Film. Dit Nederlandse subsidiefonds komt op dezelfde titelrol ook voorbij.

Hè? Wat moet een Deense commerciële film met Nederlandse subsidie? En hoeveel is er betaald voor die oogwenk?

Navraag leert dat het Fonds in ruil voor de inbreng van Hoffman, twee geluidstechnici en een `make-up artist' 113.445 euro aan Dogville heeft bijgedragen. Berbers legt uit hoe het zit. Het Filmfonds heeft voor internationaal co-productiebeleid jaarlijks 750.000 euro te verdelen. Als een Nederlandse speelfilmproducent wil deelnemen in een buitenlandse film, kan hij of zij daarvoor geld aanvragen bij Berbers' fonds. Daarbij krijgen films uit bepaalde landen de voorkeur: met België, Duitsland en Denemarken heeft het Nederlandse Filmfonds afspraken en hun subsidiegeld vloeit ook naar Nederlandse films.

De enige voorwaarde die Berbers moet stellen is dat het Nederlandse belastinggeld leidt tot een Nederlandse artistieke inbreng in de film. In de Duitse film Rosenstrasse, in competitie in Venetië, brengen onder meer Fedja van Huêt en Thekla Reuten de Nederlandse artistieke inbreng in Berlijn in oorlogstijd in.

Dat zijn wel substantiëlere rollen dan die glimp van Hoffman in Dogville. Ja, dat heeft Toine Berbers ook ,,vervelend gevonden'', zegt hij. Maar het is allemaal verklaarbaar. Oorspronkelijk was Gijs Scholten van Aschat gecast voor een grotere rol in Dogville – via een van de 27 co-producenten, Els van der Vorst van Isabella Films International. Hij moest op het laatste moment afzeggen wegens toneelverplichtingen en toen koos Von Trier voor diens rol een andere acteur. Berbers heeft daarop gebeld met de Deense producente en ,,geëist'', zegt hij, dat er een nieuwe Nederlandse acteur te zien zou zijn. Voilà Thom Hoffman.

Zijn we nou geflest?

Nee. Het Nederlands Filmfonds heeft minder geld te verdelen dan het Deense filminstituut, zegt Berbers, per Nederlandse film is het Deense subsidiebedrag dan ook hoger en dus krijgen wij per saldo meer van Denemarken dan Denemarken van ons. Voorbeeld: Verder dan de maan, nieuwe film van Stijn Coninx, kreeg 268.150 euro uit Denemarken. Bovendien heeft Berbers van de Deense producent van Von Trier geëist dat in een volgend geval de Nederlandse inbreng een stuk substantiëler wordt. En het volgende geval is al geregeld, zegt Van der Vorst: bij Manderlay, deel II van Von Triers Amerika-trilogie loopt een compleet Nederlandse geluidsafdeling rond.