De leegstand doet financieel pijn

Overal `te koop'-borden, dat moest wel íemand geld gaan kosten. Bouwers Heijmans en Volker Wessels voelen de pijn van onverkochte woningen en leegstaande kantoren.

Neem bijvoorbeeld het Kennedy Business Center in het centrum van Eindhoven. Dit kantoorgebouw heeft een atrium van zes verdiepingen met vier lagen kantoorruimte, winkels op de begane grond en, om het af te maken, zelfs een toren. En u krijgt er ook nog 650 parkeerplaatsen bij. Niet geïnteresseerd? Jammer voor Heijmans. Want dit kantorencomplex, dat over twee maanden opgeleverd moet worden, is nog onverkocht, heeft nog geen huurders en kostte de bouwers al wel 2,5 miljoen euro.

`Kennedy' is slechts een van de voorbeelden van kantoorgebouwen die door bouwer Heijmans gepland, ontwikkeld en gebouwd werden in economisch betere tijden, maar die nu geen huurders, laat staan een koper, kunnen vinden. En dat drukt uiteindelijk op de rekening van de bouwer. Bedrijven breiden niet langer uit, verhuizen liever niet en aflopende huurcontracten worden niet verlengd. De aan de talloze `te koop'-borden zichtbare problematiek leidt nu ook tot financiële probelemen bij de bouwers.

Gisteren maakten twee van Nederlands grootste bouwbedrijven Volker Wessels (15.700 werknemers) en Heijmans (10.500) bekend last te hebben van de malaise op de kantoren- en huizenmarkt. Ze moesten bekendmaken dat de winst fors was teruggelopen: bij Heijmans met een kwart, bij Volker Wessels met iets minder dan een vijfde.

Beide bouwers ervaren de problemen net iets anders: Heijmans kan geen huurders vinden voor 62.000 vierkante meter aan kantoren en bedrijfsruimte, Volker Wessels krijgt geen dure woningen meer verkocht. ,,De kantorenmarkt is slecht'', zei Heijmans-bestuursvoorzitter Guus Hoefsloot. ,,Er wordt dan ook nauwelijks nieuw vastgoed in ontwikkeling genomen.'' Eerst de leegstaande panden maar eens verhuren.

Maar het zo snel mogelijk afbouwen van investeringen in commercieel vastgoed is niet voldoende voor Heijmans om de problemen het hoofd te bieden. De bouwer uit Rosmalen moet een voorziening nemen van 9 miljoen euro. Daarmee worden de bouwkosten zelf niet gedekt, dit geld is slechts bedoeld om `verkoopinspanningen' en de rentelasten van de leegstaande kantoren voor de komende anderhalf jaar te dekken. Bij de overname van bouwer en ontwikkelaar IBC, in 2000, werd ook al een voorziening getroffen om deze verliezen af te dekken. Hoefsloot wil niet zeggen hoeveel dat was.

Volker Wessels signaleert de problemen op de kantorenmarkt ook, alleen staat er `nog' maar 7.500 vierkante meter in vijf verschillende kantoren (die het bedrijf samen met anderen ontwikkelde) leeg. Groter probleem was voor Volker Wessels de huizenmarkt. De doorstroming van huizenbezitters naar een ander, meestal duurder, type woning komt langzaamaan tot stilstand. Dure huizen blijven onverkocht, wat effect heeft op de markt voor goedkope huizen: die mensen kunnen niet doorverhuizen. Bouwers als Heijmans en Volker Wessels ontwikkelen, bouwen en verkopen jaarlijks duizenden huizen, maar die blijven onverkocht. Volker heeft de aandacht direct naar goedkope woningen verlegd.

Bij zowel Heijmans als Volker Wessels komt grofweg de helft van de omzet uit de huizen- en kantorendivisies. De bouwers zien in dit segment nog geen verbeteringen op korte termijn, en verlagen beide hun eerdere winstverwachtingen voor de rest van dit jaar. Volker begint nu alleen nog maar aan nieuwe wijken of appartementencomplexen wanneer minimaal 70 procent verkocht is. ,,Wij merken ook dat de verkoop en de opbrengst van bestaande woningen terugloopt'', zegt Volker-bestuurder Herman Hazewinkel. ,,Mensen die eerder nog wel geïnteresseerd waren, haken nu af.''