Raad van State wil referendum over de Europese grondwet

De kans dat er komend jaar in Nederland een referendum zal worden gehouden over de ontwerp-grondwet voor de Europese Unie is opnieuw groter geworden nu de Raad van State hierover een positief advies heeft uitgebracht. Het advies verschijnt vandaag bij het initiatief-wetsvoorstel dat de Tweede-Kamerleden Karimi (GroenLinks), Dubbelboer (PvdA) en Van der Ham (D66) hierover indienen. Eén staatsraad komt met een minderheidsadvies. Premier Balkenende had eerder laten weten het advies van de Raad van State te willen afwachten voordat het kabinet met een standpunt komt. In Nederland is niet eerder een nationaal referendum gehouden.

Volgens de Raad van State pleit voor een referendum dat het onderwerp de invoering van een Europese grondwet is. Dat is volgens de Raad te vergelijken is met een nationale grondwetwijziging. Voor dat laatste is het ontbinden van de Tweede Kamer nodig, maar dat noemt de Raad in dit geval ,,weinig realistisch''. Een referendum is volgens de Raad een ,,meer reële manier'' om het oordeel van de kiezers te vragen.

Volgens initiatiefnemer Karimi heeft de Raad van State een ,,principiële uitspraak'' gedaan, die het ,,heel moeilijk'' maakt voor het kabinet zich ertegen te keren. Het advies betekent ook steun voor de voorstanders in de twee nog twijfelende fracties in de Tweede Kamer, VVD (28 zetels) en ChristenUnie (3). Beide fracties kunnen de doorslag geven voor een meerderheid. Behalve GroenLinks, PvdA en D66 zijn ook LPF en SP voor, samen 72 zetels. Het CDA is tegen een volksraadpleging. Hetzelfde geldt voor de tweemansfractie van de SGP.

Binnen de VVD is fractievoorzitter Van Aartsen voorstander. Hij heeft gezegd het advies van de Raad van State te willen afwachten om in zijn fractie tot één standpunt te komen. VVD-leider Zalm geldt als tegenstander.

Het referendum, dat niet bindend is, zou in juni moeten plaatshebben, tegelijk met de verkiezingen voor het Europees parlement. Vijf andere EU-lidstaten houden dan referenda over de Europese grondwet, acht andere overwegen een volksraadpleging.