`Nederland is geen koelie van de VS'

Premier Balkenende (CDA) vindt dat de opmerkingen van zijn voorganger Wim Kok (PvdA) over het `schoothondjesgedrag' van Nederland tegenover de Verenigde Staten ,,geen pas geven.''

Dat zei Balkenende gisteren, na afloop van zijn gesprek met de Amerikaanse president Bush in Washington. Minister de Hoop Scheffer deed Koks kritiek af met een ferm ,,onzin''.

Kok had, voorafgaand aan het bezoek, Balkenende en De Hoop Scheffer gewaarschuwd zich tijdens hun ontmoeting met Bush en andere Amerikaanse politici niet te gedragen als schoothond van de VS. Volgens Kok had de regering zich het afgelopen halfjaar ,,als een schoothondje kritiekloos aan de zijde van de VS'' geschaard in de kwestie-Irak. Kok zei niet te hebben gewild dat het kabinet-Balkenende zich tegen de Amerikaans-Britse oorlog tegen Irak had gekeerd. ,,Maar wat meer voorwaarden stellen had gekund'', aldus de ex-premier in een radio-interview.

De Hoop Scheffer verzette zich gisteren tegen 'gemakkelijk anti-Amerikanisme'. ,,Wat je ook van deze president kunt vinden, en ik weet dat velen in Nederland daar kritisch over denken, de Verenigde Staten zijn het meest relevante land''. Nederland deelt het Europese ideaal en zet zich daar voor in, verzekerde De Hoop Scheffer gisteren, maar geeft ook alle aandacht aan goede Atlantische betrekkingen.

Voor geen der brandhaarden in de wereld kunnen oplossingen worden gevonden zonder betrokkenheid van de Verenigde Staten, aldus De Hoop Scheffer. Het kabinet liet zich helemaal niet tot `koeliegedrag' verleiden en verschilde wel degelijk van mening met de Amerikanen bijvoorbeeld over Arafat en de Amerikaanse acties tegen het Internationaal Strafhof. ,,Maar dit blijft het belangrijkste land dat er is.''

Volgens de minister luistert de Amerikaanse regering best naar Europa, mits dat werelddeel met één stem spreekt. De EU heeft haar betrekkelijke irrelevantie aan zichzelf te danken als dat niet het geval is, zoals tijdens de aanloop naar de Irak-oorlog het afgelopen jaar.

Over De Hoop Scheffers mogelijke kandidatuur voor de opvolging van NAVO-secretaris-generaal Lord Robertson was op het Witte Huis niet gesproken, zei zowel premier Balkenende als de minister van Buitenlandse Zaken. Ook een langduriger of grotere Nederlandse militaire bijdrage aan de stabilisatiemacht in Irak was niet aan de orde geweest in het gesprek op het Witte Huis.

Na afloop van dat gesprek, waarbij ook vice-president Cheney, minister van Buitenlandse Zaken Powell en Nationale Veiligheidsadviseur Rice aanwezig waren, toonde minister-president Balkenende zich uiterst tevreden. De ontmoeting was ,,bijzonder interessant en buitengewoon vruchtbaar''.

De gesprekken waren behalve over Irak ook over de strijd tegen het terrorisme en de nucleaire proliferatie gegaan. Minister De Hoop Scheffer was de ernst opgevallen waarmee president Bush sprak over dat laatste vraagstuk. Als de wereld niet goed handelend optreedt, worden vooral Iran en Noord-Korea grote problemen.

Dinsdagavond ontmoetten de Nederlandse bewindslieden tijdens een diner ten huize van de Nederlandse ambassadeur de Amerikaanse minister van Nationale Veiligheid, Tom Ridge, de directeur van de FBI, Robert Mueller, en de tweede man van de CIA. Het gesprek dat de premier eerder had met drie deskundigen op het gebied van de `civil society' had hem naar verluidt geïnspireerd om ook in het Oval Office met president Bush te spreken over normen en waarden.