Geen kortere lesweek

Scholieren verheugen zich op een extra dagje vrij, maar is een vierdaagse schoolweek een goed idee? Noodgedwongen heeft minister Van der Hoeven (Onderwijs) officieel een vierdaagse lesweek toegestaan aan scholen die dat wensen of die dat allang hebben ingevoerd. Vier lange lesdagen in plaats van vijf kortere. Ouders en leraren moeten er wel mee instemmen, maar sommige scholen, zeker in sociale achterstandswijken in de grote steden, zullen niet anders kunnen. Ze krijgen hun rooster niet meer rond. Vier dagen les is een capitulatie aan het lerarentekort. Een vierdaagse lesweek is een achteruitgang. In vijf korte dagen kunnen kinderen meer opnemen dan in vier lange. Beleidsonderzoekers die zeggen dat het niets uitmaakt, moeten met een korreltje zout worden genomen omdat zij worden geplaagd door het zogenoemde Hawthorne-effect: het beginners-enthousiasme maakt van elke experimentele verandering een tijdelijke verbetering. Behalve aan kennisoverdracht doet de school aan socialisering, met name in door lerarentekort getroffen immigrantenwijken. Allochtonen lijden het meeste onder verkorte lesweken, zo blijkt uit onderzoek. Op blanke scholen zijn gemotiveerde ouders en leraren beter in staat hun wensen te laten vervullen.

De vierdaagse lesweek is het eindresultaat van jaren kortzichtigheid, bezuinigingen en van boven af opgelegde reorganisaties van hobbyende onderwijsspecialisten. Het had niet hoeven gebeuren. Toen er een lerarenoverschot was, werden jonge, enthousiaste leraren ontmoedigd om emplooi te zoeken in hun vak en al gauw sloeg het overschot om in een tekort. De klassen werden kleiner en de looneisen van de overgebleven leraren werden afgekocht met arbeidstijdverkorting, zodat de schaarste nog groter werd. Op de basisscholen werd de werkweek van de leraren korter dan de lesweek. Elke voltijds-onderwijzer moest zich vier uur per week laten vervangen door een invaller. Schooldirecteuren spenderen veel tijd aan lastige roosters om aan alle verplichtingen, wensen, baal- en ziektedagen tegemoet te komen. Dan is de vierdaagse lesweek een uitkomst, zoals de brancard een uitkomst is voor de zwaargewonde.

De verkorte lesweek veroorzaakt dubbele economische schade. Minder goed opgeleide leerlingen en minder werkende ouders, met name vrouwen. De lesuitval en extra vrije dagen voor leraren worden vermenigvuldigd in vrije dagen voor pappa's en mamma's. Met gemiddeld 1.346 uur per jaar werkt de Nederlandse werknemer al het minst, vergeleken bij alle andere rijke landen. Bezuinigen is nodig in economisch slechte tijden, maar daarnaast zou het kabinet een visie moeten ontwikkelen op wat nodig is voor de toekomstige welvaart. Goed onderwijs is een onmisbaar ingrediënt. Het Sociaal en Cultureel Planbureau signaleert in een rapport vandaag dat de meeste burgers geen hoge dunk meer hebben van de prestaties van de overheid. Die moeten verbeteren, te beginnen met solide scholen.