Non-theater vol ploffen en proefjes

Daar dromen kleine jongens van: uitvinder worden, een jonge onderzoeker, Willy Wortel desnoods. Gisteren opende in Rotterdam het festival De Internationale Keuze. Op initiatief van de Rotterdamse schouwburg brengen vooraanstaande, nationale en internationale theatermakers nieuw theater. Regisseurs en spelers zijn jong en bedienen zich niet van het `ijzeren repertoire' maar richten zich op de versmelting van discplines.

De Rotterdamse Schouwburg was gisteren omgetoverd tot een feestzaal. De acteurs van Zuidelijk Toneel Jong Hollandia brachten de wervelende voorstelling Lost Chord Radio, niet zozeer baanbrekend als wel een schitterende mixture van muziek en theater.

Uit Zwitserland komt de voorstelling Physik door een groep die zich Hygiene Heute noemt. Twee acteurs, Karl Bruckschwaiger en Amadeus Kronheim, amuseren zichzelf en het publiek met technisch speelgoed. Ze laten een pingpongballetje op een haardroger dansen, tonen aan wat zwaartekracht is en ze meten de temperatuur in de zaal aan het begin en einde. Kronheim zegt dat hij na een avond spelen een `halve kilo' lichter is geworden (het is al zo'n magere man) en de omvangrijker Bruckschwaiger becijfert hoeveel calorieën de voorstelling hem kost.

De meest inviterende opmerking in Physik is ,,dat deze voorstelling niets met theater te maken heeft''. Dat klopt. De acteurs zijn helemaal geen acteurs, eerder zoiets als de amanuensis op de middelbare school, zo'n man in stofjas met bril op die altijd assisteert bij scheikundeproeven. Het carbid ontplofte altijd, veel rook. De acteurs treffen, ondanks de lichte jovialiteit hun doel. Ze proberen het wereldraadsel uit te leggen. Waarom is er überhaupt sprake van zwaartekracht? Waarom kunnen de mensen niet zweven als engelen? En natuurlijk de essentie: Waarom stellen mensen zich altijd vragen? In het decor dat als een laboratorium is, vol met toestellen, windmachines, retorten, geven zij uitleg. Ze hebben inderdaad niets van acteurs, en zeggen: `We spelen geen toneel omdat we geen pretenties hebben.' Dat klopt in hun visie van de anti-acteur. Hoewel ik niet echt bèta ben aangelegd, is het toch heerlijk om die jonge jongens met hun speeldozen en uitvinderskisten in de weer te zien. Ze laten een luchtballon door de ruimte zweven. En die landt waar zij willen. Prachtig. Zo licht kan toneel zijn.

Voorstelling: Physik van Stefan Kaegi en Bernd Ernst door Hygiene Heute. Gezien: 2/9 Rotterdamse Schouwburg. Te zien: 3/9. Inl.: 010-411 8110 en www.schouwburg.rotterdam.nl