Krankzinnige kostuumfilm van Takeshi Kitano

De slechtste film van het festival van Venetië is inmiddels vertoond. Maar gelukkig ook de eerste kostuumfilm van Takeshi Kitano: `Zatoichi'.

Imagining Argentina heet de film van de Engelse regisseur Christopher Hampton die op het filmfestival van Venetië een van de kandidaten voor de Gouden Leeuw is. Rare titel. Eigenlijk zou elke film dat eerste woord wel aan zijn titel kunnen toevoegen. Imagining Mean Streets. Imagining Dogville. Imagining The taste of the Cherry. Film is altijd verbeelding. Imagining Argentina speelt zich af in Argentinië in de jaren zeventig, in de tijd van de verdwijningen. Vrouwen lopen over de Plaza de Mayo in Buenos Aires met de foto's van hun verdwenen man, zoon of dochter. De Spaanse acteur Antonio Banderas speelt een man die als hij zo'n vrouw aanraakt, kan zien wat er met hun geliefde is gebeurd. Die gruwelijke beelden krijgen wij dan vervolgens natuurlijk ook te zien. Op een gegeven moment ziet Banderas zelfs de verkrachting van zijn eigen dochter.

Imagining Argentina is tot nu toe de film die op het festival het slechtst is ontvangen. Het is moeilijk voor te stellen dat een andere film in de komende dagen een nog slechtere receptie ten deel valt. Misschien komt die strenge afwijzing voor een deel voort uit ongemak. Als je de handen van Banderas vergelijkt met de handen van een regisseur, die ook beelden genereren, wordt bijna elke speelfilm walgelijk. Waarom willen wij eigenlijk zien dat er een meisje verkracht wordt? Film is altijd slechte smaak, hoe goed dat ook verhuld kan worden.

De slechte ontvangst van Imagining Argentina was unaniem. Over Segreti di Stato van Paolo Benvenuti, ook te zien in de hoofdcompetitie, zijn de meningen verdeeld. De meeste Italianen vinden hem heel goed. De meeste buitenlanders heel slecht. Segreti di Stato (Staatsgeheimen) gaat over het bloedbad van Portella della Ginestra, een van de mijlpalen in de Italiaanse geschiedenis van na de oorlog. Op Sicilië werd op 1 mei 1947 op een communistische demonstratie van mannen, vrouwen en kinderen geschoten. Er vielen elf doden. De vraag is nog steeds door wie er werd geschoten. Door de overheid werd de bandiet Salvatore Giuliano aangewezen, die een dag later tijdens een vuurgevecht met de politie werd doodgeschoten. Later zijn er voor het bloedbad veel meer schuldigen aangewezen, van de maffia tot de CIA, de geheime dienst van het Vaticaan en minister-president Andreotti.

Er zijn in Italië al meer films gemaakt over Portella della Ginestra. Het interessante van deze versie is dat het bloedbad er niet in wordt nagespeeld met acteurs en ketchup. Benvenuti gebruikt maquettes, tekeningen en zelfs sigaretten bij zijn reconstructies van de gebeurtenis. Veel buitenlanders vonden Segreti di Stato daarom te didactisch. Je zou de film ook hoffelijk kunnen noemen. ,,Realistische cinema probeert beelden altijd met een halo van waarheid te omgeven'', zegt Benvenuti. Zijn film wil de kijker in iedere geval niet op de geijkte manier verleiden.

Zo unaniem als de afkeuring was van Imagining Argentina, zo eenstemmig was de blijdschap over Zatoichi, een film van de grote meester Takeshi Kitano, die in 1997 hier een Gouden Leeuw kreeg voor Hana Bi. Vragen over realisme ketsen op Zatoichi af, dit is een film uit een ander universum, het veilige rijk van de genrefilm. Zatoichi is Kitano's eerste kostuumfilm. Hij gaat niet over yakuza, maar over samurai. Kitano speelt zelf de titelfiguur, een als blinde masseur vermomde meester zwaardvechter, die al in veel Japanse films en televisieseries de antiheld is geweest. De flim is ook een hommage aan Kurosawa. Het digitaal bewerkte bloed vloeit rijkelijk, de zwaarden swoeshen, de geisha's dansen. Op de persconferentie waren Kitano's antwoorden op het eerste gezicht nogal nietszeggend. Op het gebruik van geweld in zijn films gaf hij alleen technisch commentaar. Het is moeilijk om te zwaardvechten als je je ogen dicht hebt. Verder wilde hij nog wel kwijt dat Zatoichi in de werkelijkheid niet zulk fijn bezoek zou zijn. Wat moet je met zo'n moordmachine?

Kitano vatte de film op als een musical. Meesterlijk geestig zijn de scènes waarin Japanse boeren op de maat van de muziek hun schoffels in de grond slaan. De film wordt eigenlijk steeds meer een musical, tot hij aan het slot, als het verhaal al is afgelopen, in een krankzinnig zang- en dansnummer eindigt. Japanners in kimono's doen op Japanse klompen een Amerikaanse tapdans. Zatoichi is perfect uit balans. De film morste bovendien op de werkelijkheid. Even was het voorstelbaar dat het publiek na afloop op de trappen van het festivalpaleis zelf een zang- en dansnummer zou verzorgen. Het gebeurde niet. Maar in de disco's op het Lido was het die avond drukker dan gewoonlijk.