`Ik ben geen coach die alles voorkauwt'

Jack Holtman (42) is bonds- coach van de Spaanse hockeysters, met wie de oud-doelman uit Nederland gisteren aan het EK in het `eigen' Barcelona begon.

Niks luxueuze of patserige lease-auto. De bondscoach van de Spaanse hockeysters komt het Plaça d'Espanya opgereden in een oude Golf, compleet met Nederlandse nummerplaat. Jack Holtman schaamt zich niet voor het bescheiden vervoermiddel, waarmee de oud-hockeydoelman zich zo blijkt niet opzij laat drukken in het Catalaanse verkeersgewoel. Lachend: ,,Je moet 'm er gewoon voorduwen.''

Als iemand zweert bij eenvoud, dan is hij het. Holtman, oud-coach van de Nederlandse A- en B-jeugd (vrouwen, tot 18 en 16), gunt het de Hollandse hockeyjeugd van harte, al die op een presenteerblaadje aangereikte sticks, shirts en schoenen. Maar: ,,Als ik zie wat die meiden er hier voor moeten doen en laten, terwijl daar vrijwel niets tegenover staat, dan is dat wel even wat anders. Hier zijn ze nog blij met een paar schoenen. Gelukkig maar, want die `schaarste' scherpt hun karakter.''

In de voorbereiding op het Europees kampioenschap dat zijn ploeg gisteren begon met een 3-0 zege op Schotland, zonderde Holtman (42) zich vijf dagen met zijn selectie af in de Pyreneeën. ,,In een soort jeugdherberg, geen tv of wat dan ook, heel basic, maar niemand die klaagt. Alleen maar met elkaar, met elke dag een pittige bergwandeling en een voordracht van een van de speelsters. Over hoe de press te spelen, over onze verdedigende strafcorner, noem maar op. Ik ben geen coach die alles voorkauwt, ik wil en ik eis dat ze zelf nadenken.''

Al past dat niet in de Spaanse topsportcultuur. ,,Maar ik ben nu bijna drie jaar bezig, en ik durf te zeggen dat het zelfbewustzijn langzaam maar zeker wortel heeft geschoten. Voordeel is: je creëert creativiteit. Tot voor kort was het hier: je doet wat de coach zegt en verder niets. Dat is er langzaam uit. Ook binnen de begeleiding. Toen ik kwam, deed men keurig wat ik zei, zonder enig nadenken. Nu hebben we gelukkig geregeld discussie.''

Wat hem ook bevalt: het Spaanse temperament. Hoewel: ,,Als ik zie hoe Louis van Gaal (ex-trainer van voetbalclub Barcelona, red.) hier is afgeslacht. Sport is emotie, zeker in Spanje, maar dit ging wel heel erg ver. Ik heb hem een briefje geschreven. Nee, antwoord heb ik niet gehad. Hoeft ook niet. Ik wilde hem slechts een hart onder de riem steken.''

Spanje telt amper achthonderd actieve hockeysters, en dat terwijl het land elf jaar geleden, bij de Spelen in het `eigen' Barcelona, het vanuit het niets tot olympisch kampioen schopte. ,,Door heel veel te trainen. Dat houd ik die meiden ook voortdurend voor: wie werkt, die wordt beloond. In die zin is die titel eerder een welkome hulp dan een loden last uit het verleden.''

Schroomde zijn voorganger Marc Lammers niet om de ploeg in te graven op eigen helft, de oud-coach van onder meer vrouwenhoofdklasser Laren probeert het elftal vooral vooruit te laten spelen. ,,Ze staan nu in het veld om te winnen, om zelf het spel te domineren, niet om niet te verliezen. Nu het vernuft nog, en niet te vergeten de strafcorner.''

Hij mag dan misschien ogen als de ideale schoonzoon, denk niet dat hij met zich laat sollen. Te lief en te bescheiden? Wie hem slechts oppervlakkig kent, zou het kunnen vermoeden. Maar schijn bedriegt. ,,Oók ik heb mijn grenzen. Wie daar overheen gaat, die kan het schudden. Die meiden moeten een keuze maken. Wie dat niet wil of niet kan, die kan gaan.''

Op de proef gesteld werd Holtman vooral bij Amsterdam, de club die tot voor kort bekend stond om zijn lastige en eigengereide spelersgroep. Niettemin won de voormalige assistent in zijn eerste seizoen als hoofdcoach (1996-1997) meteen de landstitel. ,,Ik was nog een groentje, maar moest presteren. Dat is gelukt en daar ben ik trots op.''

Minder trots is hij op het Europa-Cuptoernooi voor landskampioenen, een jaar later in Spanje. Voor zover Holtman nog niet ontgroend was, werd hij het daar. Het toernooi was twee dagen oud of een deel van de toch al stapgrage selectie besloot, dwars tegen de stalorders in, tot in de late uren de bloemetjes buiten te zetten. Holtman, met een zure grijns: ,,Ze gingen niet via de regenpijp, maar gewoon via de voordeur.''

Hoewel een aantal `thuisblijvers', onder wie recordinternational Jacques Brinkman, de volgende ochtend aandrong op harde maatregelen, stelde Holtman de `zondaars' gewoon weer op. ,,Wat had ik dan moeten doen? Ik ga niet mijn reserve-keeper in de spits zetten. Je moet wel reëel blijven. Feit is dat daar geen team stond, dat de frustratie groot was omdat we die dinsdag daarvoor de landstitel hadden verspeeld en we die kater niet tijdig hebben weggespoeld.''

Hij kent zijn plaats, en vooral die van de Spaanse hockeysters. Verwacht van hem (,,Ik ben en blijf een nuchtere Groninger'') dan ook geen doldrieste uitspraken. Het EK mag dan in eigen land worden georganiseerd, Holtman is vooral realistisch als hij zegt dat ,,wij al heel blij zijn als we doen wat van ons verwacht wordt en dat is de halve finales halen''.

Maar is dat een niet wat al te bescheiden doelstelling voor een ploeg die bij het WK achtste werd en bij de Spelen in Sydney (2000) als vierde eindigde? Holtman, hoofdschuddend: ,,De competitie hier stelt weinig voor, internationaal wordt er steeds meer en steeds harder getraind. Bovendien is bijna de helft van het team na Sydney gestopt en hebben ze daar over geluk niet te klagen gehad. Nee, als wij ons volgend jaar via het kwalificatietoernooi in Nieuw Zeeland plaatsen, dan is dat knap.''

Zelf `bezondigde' hij zich ook regelmatig aan wat hij ,,typisch Nederlands denken'' noemt. ,,Nederland is een hockeyland: alles is tip-top in orde. Hier moet je veel zelf regelen en heel lang leuren. Vooral in het begin werd ik daar gek van. Inmiddels ben ik creatiever, flexibeler en geduldiger. En dus wijzer, als mens én als coach.''