Hof in VS vernietigt vonnissen

Een hof van beroep in San Francisco heeft het vonnis vernietigd van meer dan honderd ter dood veroordeelde Amerikanen die in Arizona, Montana en Idaho vastzitten.

Volgens het hof is die beslissing noodzakelijk omdat de doodstraf in deze zaken is opgelegd door een rechter in plaats van een jury.

De uitspraak door het hof in San Francisco stoelt op een beslissing van het Amerikaanse Hooggerechtshof dat vorig jaar bepaalde dat alleen jury's en niet rechters de doodstraf mogen opleggen. Het Supreme Court heeft evenwel in het midden gelaten of die uitspraak ook met terugwerkende kracht van toepassing is.

Acht van de elf rechters van het hof van beroep in San Francisco zijn van mening dat eerder ter dood veroordeelden op grond van de uitspraak van vorig jaar nu moeten worden ontzien.

Indien het Supreme Court niet ingrijpt, krijgen de meer dan honderd ter dood veroordeelden in kwestie minimaal uitzicht op een nieuwe vonnisprocedure. De uitspraak heeft alleen invloed op betrokken gedetineerden in Arizona, Montana en Idaho.

Colorado en Nebraska, waar eveneens onconstitutionele vonnisprocedures van kracht zijn, worden niet beïnvloed door de uitspraak omdat beide staten onder de jurisdictie van een ander hof van beroep vallen.

Twee andere hoven van beroep hebben eerder dit jaar in tegenspraak met het hof in San Francisco bepaald dat de uitspraak van het Supreme Court niet met terugwerkende kracht mag worden toegepast. Daardoor is een nieuwe toetsing door het Supreme Court waarschijnlijk geworden.

Volgens juridische experts zijn jury's in doodstrafzaken doorgaans milder in het toewijzen van vonnissen dan rechters; juryleden worden slechts een keer in hun leven geconfronteerd met dergelijk ingrijpende beslissingen en zijn minder snel bereid tot het opleggen van de doodstraf.

Het Death Penalty Information Center, dat statistieken bijhoudt over de doodstraf, heeft berekend dat 124 mensen in Arizona, zestien mensen in Idaho en zes in Montana de doodstraf wacht. Enkele van die zaken worden nog in hoger beroep behandeld. De uitspraak van het hof pakt gunstig uit voor ongeveer drie procent van de 3.700 veroordeelden die in Amerikaanse cellen wachten op de doodstraf.

Voorafgaand aan de uitspraak van het Supreme Court kregen Amerikaanse juryleden uitsluitend de opdracht een uitspraak te doen over de schuld of onschuld van de gedaagden. Maar in verschillende staten hebben een of meer rechters het recht opgeëist om onder bepaalde omstandigheden de doodstraf toe te wijzen. Sommige staten staan zelfs toe dat rechter ongeacht het oordeel van een jury de doodstraf oplegt.