Bush wil hulp VN in Irak

President Bush heeft gisteren besloten de Verenigde Naties een grotere rol te geven in Irak op politiek, militair en economisch gebied, zo hebben regeringsfunctionarisssen meegedeeld. Bush gaf minister van Buitenlandse Zaken Powell de opdracht hierover onderhandelingen te beginnen bij de VN. Het gaat vooral om een grotere multinationale stabiliseringsmacht, met goedkeuring van de VN maar onder Amerikaanse leiding, en om VN-steun bij de politieke en economische wederopbouw.

De president keurde volgens een regeringsmedewerker een ontwerpresolutie goed, ,,die aanduidt, uitwerkt en zegt hoe landen kunnen bijdragen''. De resolutie gaat over het ,,verder definiëren van de vitale rol van de VN op politiek, militair en economisch gebied'' en over ,,manieren waarop VN-leden inspanningen van het Iraakse volk kunnen steunen''. Het besluit betekent een forse koerswijziging van de Amerikaanse regering, die de VN tot nu toe alleen een bijrol toestond in Irak. Het is onduidelijk of de Amerikaanse stap voldoende is om steun van de VN-Veiligheidsraad te krijgen.

Het Nederlandse kabinet verkende vandaag en gisteren de bereidheid van de Amerikaanse regering om bestuur en wederopbouw van Irak verder te internationaliseren. Volgens premier Balkenende wil Nederland niet het commando over de coalitietroepen uit de handen van de Verenigde Staten halen. Dat bleek op de eerste dag van een tweedaags bezoek van minister-president Balkenende en minister van Buitenlandse Zaken De Hoop Scheffer aan Washington. Vandaag zouden de bewindslieden een ontbijt-ontmoeting hebben met president Bush. Eerder sprak de premier met vice-president Cheney, terwijl de minister vanmiddag een half uur met zijn ambtsgenoot Colin Powell op de agenda had staan.

Zowel de minister-president als minister De Hoop Scheffer zei te willen vaststellen hoeveel speling er zit in het Amerikaanse standpunt ten aanzien van Irak, zonder aan een `blauwhelmen'-operatie te denken. ,,Time is running out'', zei de premier. Hij hoopte een besef van urgentie aan te treffen. De bewindslieden hoopten dat, zo nodig met een nieuwe resolutie, meer VN-betrokkenheid in Irak mogelijk zou worden, ook voor landen als Frankrijk en Duitsland, zonder de Amerikanen het gevoel te geven dat zij niet meer verantwoordelijk zijn voor het `project-Irak'.

Bush besloot gisteren tot zijn VN-initiatief in overleg met minister Powell. Vorige week had diens plaatsvervanger, Armitage, publiekelijk de mogelijkheid geopperd van een door de VN gesteunde multinationale macht onder Amerikaans commando zoals in Bosnië en Kosovo, een idee eerder geopperd door VN-chef Kofi Annan. [Vervolg BEZOEK: pagina 5]

BEZOEK

'Wat vindt Bush van integratie Europa?'

[Vervolg van pagina 1] De VS willen zo snel mogelijk meer internationale troepen betrekken bij de problematische stabilisering van Irak. Maar tal van VN-landen willen daarvoor eerst meer zeggenschap voor de VN, vastgelegd in een nieuw mandaat in een nieuwe resolutie. Gisteren bleek bovendien uit een rapport van het Amerikaanse Congres dat de huidige Amerikaanse inzet in Irak, 139.000 soldaten, nog tot ongeveer maart 2004 is vol te houden, gezien ook de andere missies van de VS.

Tijdens een ontbijt met Nederlandse journalisten zei Balkenende ook benieuwd te zijn naar een gesprek met de Amerikaanse president over het morele element in de politiek. Ter voorbereiding ontmoette hij gistermiddag de socioloog Amitai Etzioni, de politicoloog Benjamin Barber en Stephen Goldsmith, een bestuurder met veel aandacht voor de rol van burgers.

Het belangrijkste agendapunt van de minister-president was overigens: uitvinden hoe de Amerikaanse regering staat tegenover grotere Europese integratie en politieke en militaire samenwerking. Dat interesseert Balkenende extra vanwege het naderende Nederlandse voorzitterschap van de EU. Europa zou wat Nederland betreft zelf meer aan defensie moeten uitgeven.

Met een mengsel van nationale zelfkritiek en enige tevredenheid over het bereikte schetste premier Balkenende voor de aan het Witte Huis verwante Washingtonse denktank AEI (American Enterprise Institute) een beeld van een naar flexibiliteit zoekend Europa en Nederland. De (meest conservatieve) economen van het instituut en een aantal hoofden van Amerikaanse vestigingen van Nederlandse bedrijven hield Balkenende een aantal vaste kritiekpunten op de Nederlandse economie voor.

De minister-president pleitte tegelijk met verve voor het Nederlandse beleid zich te houden aan de Europese afspraak het begrotingstekort niet boven de drie procent te laten uitkomen. Balkenende sprak van de `Nederlandse paradox': de geringe doorstroming van academici en de vrucht van hun ideeën naar het Nederlandse bedrijfsleven.