Verkouden Tartt in plakkerig warm Teylers

Nog nooit werd een buitenlandse schrijver hier zo hartstochtelijk gekoesterd. Vandaag en gisteren was Donna Tartt weer even in Nederland. Voor handtekeningen en een lezing in Haarlem.

Plotseling was ze er weer. Minder dan een jaar na de publicatie van De kleine vriend en het bezoek aan Nederland dat daarop volgde, stond Donna Tartt voor een uitverkocht zaaltje in Teylers Museum. Op doorreis van Scandinavië naar België stopte de Amerikaanse schrijfster even in het land dat sinds haar debuut De verborgen geschiedenis collectief gek op haar is. Ze had een dubbele reden: de verschijning van de audioversie en de paperbackeditie van De kleine vriend, haar roman over kindermoord en kinderwraak waarvan nu in totaal driehonderdduizend exemplaren gedrukt zijn.

Door de plakkerige warmte in de gehoorzaal van Teylers waande het publiek zich in Mississippi, de staat waar Tartt in 1963 geboren werd en waar De kleine vriend zich afspeelt. Hinderlijker was de matige geluidsweergave, die vooral het tweegesprek met essayist en NRC Handelsblad-redacteur Bas Heijne parten speelde. Doordat Tartt zich half van het publiek én de microfoon afkeerde en Heijne van de weeromstuit steeds binnensmondser ging praten, was het interview slecht verstaanbaar. Voor de linkerkant van de zaal kwam daar nog bij dat Tartts gezicht – verkouden neusje, waterige groene ogen – verborgen ging achter het gordijn van haar strakgekapte zwarte haar. Pas na de pauze keek de notoir gereserveerde schrijfster haar lezers weer direct aan.

,,De beste schrijvers wisselen de verschrikkelijkste gebeurtenissen af met komische intermezzo's'', zei Tartt nadat ze een humoristisch gedeelte van het eerste hoofdstuk van The Little Friend had voorgelezen. Waarna ze van haar bewondering voor Charles Dickens overging op de invloed van de oude Grieken op haar twee romans. ,,Sofokles' opmerking dat kwaad tot kwaad leidt, in een eindeloze schakel, ligt niet alleen ten grondslag aan The Secret History. Harriet, de hoofdpersoon van The Little Friend, zet met haar acties tegen de vermoedelijke moordenaar van haar broertje ook dat domino-effect in gang.''

Volgens Tartt is Harriet, de kleine wreekster die ten onrechte overtuigd is van haar eigen gelijk, een typisch Amerikaanse heldin. ,,Harriet zoekt naar iemand die ze kan straffen voor de moord; het maakt haar niet uit of de schimmige figuur die ze daarvoor uitkiest ook schuldig is. Net als het Amerikaanse publiek wil ze koste wat kost closure; ze wil de onopgeloste moordzaak van jaren her bevredigend oplossen. En dat gaat zoals in het Amerika van nu: pluk iemand van de straat en leef je uit.''

Na de pauze (Heijne: ,,We hebben nieuwe batterijen'') waren er vragen van het publiek en ging het vooral over het Amerikaanse Diepe Zuiden, een gebied dat behalve om schrijvers als William Faulkner en Truman Capote bekend staat om de hang naar tradities. Tartt noemde Mississippi een soort Japan: geciviliseerd aan de oppervlakte en daaronder fundamenteel gewelddadig. ,,Er rijden nog steeds auto's rond met op hun nummerbord de bijnaam van Mississippi, The Hospitality State. Maar als je er niet helemaal bijhoort, loop je de kans achter een schuurtje afgemaakt te worden. Noem dat maar gastvrijheid.''