Najaf nog verdoofd na aanslag

In Najaf is vandaag ayatollah Al-Hakim begraven, die vrijdag bij een bomaanslag werd gedood.

De Iraakse heilige stad Najaf is nog steeds verdoofd door de vernietigende bomaanslag van afgelopen vrijdag op de vooraanstaande shi'itische leider ayatollah Mohammed Baqer al-Hakim. Behalve de geestelijke zelf, die hier vandaag wordt begraven, kwamen daarbij meer dan tachtig gelovigen om het leven.

Terneergeslagen zit een groepje mannen op plastic stoeltjes voor hun verwoeste winkels, terwijl tegenover hen vanaf het oogverblindend mooi betegelde heiligdom van imam Ali, de grondlegger van het shi'itische geloof, via een microfoon melancholieke teksten uit de koran galmen. De moskee zelf lijkt als door een wonder slechts betrekkelijk geringe schade te hebben opgelopen door de explosie. Wel is het eeuwenoude gebouw inmiddels voorzien van ontelbare zwarte doeken, om de dood van Hakim te herdenken.

,,Hakim was bij iedereen geliefd'', zegt Amar die werkte als bediende in een supermarkt, waar niet veel van over is. ,,Juist daarom beschouwden de misdadigers hem als een gevaar.'' Met de misdadigers bedoelt Amar de aanhangers van Saddam Hussein en infiltranten van de islamitische terreurgroep Al-Qaeda die door veel burgers voor de aanslag verantwoordelijk worden gesteld.

Dat Hakim inderdaad op veel sympathisanten kon rekenen, bleek de afgelopen dagen op overweldigende wijze tijdens de aanloop naar zijn begrafenis in Najaf. Vele honderdduizenden liepen mee in een processie, die zondag begon in de hoofdstad Bagdad en vandaag eindigt in Najaf te midden van zeer strenge veiligheidsmaatregelen.

Ook vandaag weer waren er enorme mensenmassa's op de been om, gewapend met spandoeken en enorme portretten van de vermoorde ayatollah, hem naar zijn laatste rustplaats te brengen. Slechts heel langzaam vorderde de eindeloze processie van het eveneens heilige plaatsje Al-Kufa, waar imam Ali geruime tijd woonde, op weg naar Najaf. Daar worden de stoffelijke resten van Hakim – naar verluidt slechts bestaande uit één hand met een trouwring – bijgezet in een familiegraf.

Hakim stond aan het hoofd van de Opperste Raad voor de Islamitische Revolutie in Irak. Pas in mei keerde hij na twintig jaar ballingschap uit Iran terug. Sindsdien voer hij een tamelijk pragmatische koers en werkte hij enigszins samen met de Amerikaanse bezetter.

Najaf zelf moet nog wennen aan de bijzondere status, die het de afgelopen maanden heeft verworven. De stad geldt weliswaar al eeuwenlang als heilig, maar in de lange jaren van Saddam Hussein genoten de shi'itische geestelijken hier weinig speelruimte.

Sinds de komst van de Amerikanen is dat ingrijpend veranderd. De zo lang onderdrukte shi'ieten kijken nu in de eerste plaats naar hun religieuze voormannen voor leiderschap. [Vervolg NAJAF: pagina 5]

NAJAF

'Ze moeten meer aan bewaking doen'

[Vervolg van pagina 1] Ieders ogen zijn daardoor op het voorheen nogal slaperige stadje gericht. Sinds april hebben daar al verscheidene aanslagen plaatsgehad, die in verband worden gebracht met een felle interne strijd om de macht.

Af en toe slaat er even een walm met een geur van ontbinding uit de puinhopen over de mannen op de plastic stoeltjes. Die tonen zich verontwaardigd dat de Amerikanen zich niet meer hebben ingespannen om de moskee van imam Ali, het belangrijkste heiligdom van shi'ieten, te beveiligen of althans door bewapende Irakezen te laten bewaken.

,,Ayatollah Hakim zelf zei onlangs nog in een van zijn preken dat hij de Amerikanen om meer bewaking had verzocht maar dat de Amerikanen niet op zijn verzoek wilden ingaan'', zegt een man met een stoppelbaard verontwaardigd.

In een zijstraat, waar de ruiten van bijna alle gebouwen eveneens zijn gesprongen, vertelt een andere winkeleigenaar dat er al enkele dagen voor de aanslag een gerucht circuleerde dat er een bomaanslag zou komen in Najaf.

,,We hebben de Amerikanen nog gewaarschuwd'', zegt Abbas Mahdi Rashed, die gekleed gaat in een traditionele lange jurk. ,,Maar ze deden niets. Als de Amerikanen in de toekomst meer van dit soort dingen doen, kan de Iraakse bevolking zich wel eens tegen hen keren.''

De meeste inwoners van Najaf erkennen dat zij niet graag Amerikaanse schildwachten of tanks voor de deur van hun geliefde heiligdommen zouden hebben. Ze vinden vooral dat de Amerikanen de Iraakse grens beter moeten bewaken. Zij zijn ervan overtuigd dat veel van de aanslagen van de laatste tijd zijn gepleegd door radicale sunnitische moslims van buiten Irak.

Bovendien moeten de Amerikanen meer verantwoordelijkheden overdragen aan de Iraakse politie. En harder straffen graag, luidt hun advies.

,,Elke plunderaar die gepakt wordt, moet worden geëxecuteerd'', stelt Amar. Geen van de aangesproken mannen in Najaf zou overigens graag zien dat de Amerikanen onmiddellijk zouden vertrekken. Daarvoor is de toestand volgens hen niet rijp.