Kleine EU-landen in verzet tegen proeve grondwet

Vijftien lidstaten en toetredingslanden van de Europese Unie hebben gisteren in Praag overlegd over hun gezamenlijke bezwaren tegen het ontwerp voor een constitutioneel verdrag voor de Unie. Op 4 oktober moeten in Rome de onderhandelingen over een definitieve verdragstekst beginnen. Naarmate die datum nadert eisen steeds meer landen veranderingen in het ontwerp.

De bijeenkomst gisteren was belegd door Tsjechië en Oostenrijk. Aan het overleg namen vertegenwoordigers van Denemarken, Estland, Finland, Griekenland, Hongarije, Ierland, Letland, Litouwen, Polen, Portugal, Slowakije, Slovenië en Zweden deel. De Benelux-landen hadden de uitnodiging om naar Praag te komen niet aanvaard. Ze willen voorstellen van het huidige Italiaanse EU-voorzitterschap voor de komende onderhandelingen afwachten voordat zij nadere standpunten innemen.

Komend weekeinde overleggen de EU-ministers van Buitenlandse Zaken samen met hun collega's van de tien toetredingslanden in het Italiaanse Riva del Garda informeel over het ontwerp-verdrag. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Franco Frattini, wil een overzicht maken van de delen van het ontwerp-verdrag waarover onderhandeld moet worden en de artikelen die voor alle landen aanvaardbaar zijn.

De vijftien landen die in Praag overlegden – behalve Polen allemaal kleine landen – hebben alle bezwaren tegen vervanging van het huidige halfjaarlijks roterende EU-voorzitterschap door een vaste EU-voorzitter en tegen beperking van de Europese Commissie tot vijftien volwaardige leden. De vijftien zijn ook tegen de mogelijkheid die het ontwerp-verdrag biedt om met een beperkt aantal landen een Europese defensie onafhankelijk van de NAVO op te zetten. Frankrijk, Duitsland, België en Luxemburg willen een onafhankelijk Europees militair hoofdkwartier instellen.

Spanje wil de in het ontwerp-verdrag voorgestelde nieuwe verdeling van het stemgewicht niet aanvaarden, omdat het dan minder zeggenschap krijgt dan het in 2000 in het Verdrag van Nice verwierf. Polen heeft hetzelfde bezwaar. Frankrijk heeft aangekondigd ,,aanpassingen'' van het ontwerp te willen en Italië wil nog ,,verduidelijkingen''. Nederland heeft nog altijd bezwaar tegen het voorstel om het vetorecht over de meerjarenbegrotingen van de EU af te schaffen.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, heeft gewaarschuwd dat het binnen de Conventie bereikte compromis over het ontwerp-verdrag in gevaar komt wanneer landen onderdelen opnieuw ter discussie stellen. Hoe ingewikkelder de onderhandelingen worden, hoe meer het streven van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi in gevaar komt om in december een akkoord over het verdrag te bereiken. Volgens de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, Anna Lindh, heeft Berlusconi sowieso ,,niet het politieke gevoel, de politieke contacten alsmede het vermogen om breed gesteunde politieke compromissen te bereiken'' die voor slotonderhandelingen vereist zijn.