Het Beeld

Reportages betrappen de actualiteit heet van de naald; documentaires doen er langer over, maar graven dieper. Als Nova met een eigen nieuwsreportage uit Bagdad terugkeert, kun je weinig meer dan impressies verwachten: Amerikaanse robocops op patrouille, ontspannend bij een gore griezelfilm en in het zwembad van Uday, pompend muziekje erachter en voilà: het studiogesprek na afloop met verslaggever Tom Kleijn snijdt meer hout.

De ervaren documentairemaker René Roelofs (Gouden Kalf 1997 voor Kerstmis in Floradorp) volgde vier leden van de Tweede Kamer gedurende acht maanden, tussen de verkiezingen van mei 2002 en januari 2003. Nu pas zendt de NPS De IIe Kamer (vanwaar die curieuze spelling?) in drie delen uit. De machtsgreep van de LPF, die de PvdA én het schilderij van vadertje Drees uit hun ruime fractiekamer verdreef, behoort alweer tot de geschiedenis.

Zeven maanden monteren lijkt ruim bemeten, maar Roelofs heeft veel hooi op zijn vork genomen. Hij wilde documenteren hoe parlementariërs in de praktijk hun werk verrichten, en zo de achterkamertjespolitiek aan een vergelijkend warenonderzoek onderwerpen; de serie tracht ook impressies te geven van bodes en schoonmaaksters én een psychologisch portret te schetsen van de vier hoofdpersonen: Theo Rietkerk (CDA), Boris Dittrich (D66), Agnes Kant (SP) en Philomena Bijlhout (LPF). Omdat de laatste na negen uur staatssecretariaat weer ambteloos burger werd, richtte Roelofs daarna de camera (van Kester Dixon) op haar fractiegenoot Fierous Zeroual. De twee vrouwen vormen in episode 1, getiteld De nieuwe politiek!, een giechelend bakvissenduo, op avontuur in de Haagse wandelgangen.

Geen van de beoogde doeleinden wordt in de eerste aflevering afdoende gerealiseerd. Je ziet hoe in de montage drama gecreëerd wordt, maar niet het voor de hand liggende Shakespeareaanse: de snelle opkomst en ondergang van Philomena Bijlhout, de bijna fysiek voelbare machtsstrijd tussen Agnes Kant en haar fractieleider Jan Marijnissen. In plaats daarvan ligt de nadruk op visueel drama: een gesneuveld ruitje, de prullenbak van Theo Rietkerk, de luxe vakantieplannen van onze twee bakvissen in contrast met de afdracht van vacatiegelden bij de SP.

Het zijn wat gemakkelijke effecten. In het eerste deel komen de fractievergaderingen van D66, waar het relatief het meest over politiek gaat, dan ook het minst uit de verf. In een zo doorwrochte documentaire wordt het meest gescoord uit in de montage geconstrueerde een-tweetjes: Agnes Kant belt Den Haag Vandaag (,,Hallo Wouke!''), en even later horen we haar analyse letterlijk terug in het commentaar van die avond. Zeer benieuwd hoe het in de tweede en derde helft afloopt.

Een mooie verrassing na middernacht bij de AVRO vormde de onaangekondigde, drie jaar oude, maar nooit vertoonde documentaire van Henri de By (geproduceerd door Theo van Gogh) over de onlangs overleden woestijnreiziger Sir Wilfred Thesiger: goed geïnterviewd, uitnemend archiefmateriaal. Het leek wel de BBC.