Geo-bal: echt rond dankzij de globe

Een product kan tot onverwacht succes leiden. Aanvankelijk mislukt, ergens anders voor bedoeld of door een tweede leven. Eerste aflevering van een tweewekelijkse serie.

Een nieuwbouwvilla, Waterbospark te Rijnsburg. Op de tuintafel ligt de glanzend witte Nike-voetbal waar het allemaal om draait.

Frank Schaper pakt de Volkskrant. Op de openingspagina van het sportkatern een foto van de wedstrijd PSV-Utrecht. Midden op de foto een bal in het doelnet: ,,Je ziet onze bal heel vaak in kranten staan''. Zijn broer Bert: ,,Hij wordt gebruikt door de Nederlandse, Braziliaanse, Koreaanse en Portugese elftallen, het betaalde voetbal in Engeland en Spanje, Duitse, Italiaanse clubs en bijvoorbeeld PSV. Het gebruik neemt nog toe omdat Nike groeit op voetbalgebied.''

Frank, vliegtuigbouwkundig ingenieur bij de KLM, reisde regelmatig. ,,Ik ergerde me aan kaarten in vliegtuigbladen, waarin vluchtroutes kromme lijnen zijn. Het moest toch mogelijk zijn kaarten met rechte, waarheidsgetrouwe lijnen te tekenen. Twee jaar later had ik op basis van een voetbal de wereldkaart als set ontwikkeld van vijf- en zeshoekige kaartjes, die je kon samenvoegen tot een globe. Ik merkte dat de vijfhoekjes verder uit het midden zaten dan de zeshoekjes. Het lukte dat te corrigeren door de zeshoekjes drie kortere en drie langere zijden te geven. Dit idee besprak ik met Bert, die graficus is. We concludeerden dat de voetbal niet echt rond was en er spanningsverschil was, waardoor hij niet zuiver reageert.''

Ze besloten hun ideeën in de avonduren verder uit te werken. De doorbraak kwam toen Frank een buurjongetje met een versleten voetbal zag spelen. ,,Ik heb hem van dat jongetje gekocht. Dit was de bevestiging van onze theorie.'' De zesvlakken zijn inderdaad zichtbaar meer versleten. In 1992 besloten ze hun idee te patenteren en benaderden ze voetbalfabrikanten, marktleiders als Adidas, Puma en Mitre. Innovatiecentrum ID-NL hielp met onderhandelen. Bert: ,,Er was veel tijd en geld in gaan zitten aan patenten en onderzoek. We leenden van familie, banken en kregen soms geen geld meer uit de pinmachine. Tonnen hebben we erin gestopt. Het is een sluipend proces; het wordt steeds moeilijker door te gaan, maar ook om te stoppen. Uiteindelijk, in 1995, benaderden we Nike.'' Ze stapten met brochures en de versleten bal het Amsterdamse Hilton binnen: ,,Punt was dat we onze credibility moesten bewijzen: we kwamen niet uit de voetbalwereld. Maar de man van Nike zei dat hij nog nooit zoveel berekeningen van een voetbal had gezien, terwijl hij al jaren in het vak zat.''

Nike had net besloten zich te richten op voetbal, een wereldmarkt waar het nog niet sterk in vertegenwoordigd was. Juist op dat moment kwamen de gebroeders Schaper binnen met hun innovatie: ,,Vanaf dat moment is het snel gegaan''.

Caspar van Nieuwenhuizen, woordvoerder namens Nike Nederland: ,,Hij kwam precies op het goede moment en is erg belangrijk geweest voor onze doorbraak, om ons als geloofwaardig voetbalmerk te positioneren. De bal gedraagt zich zeer accuraat, krijgt na een schot snel zijn vorm terug en wijkt niet van zijn baan. In de Premier League in Engeland bleek vorig jaar dat in de eerste 59 wedstrijden 30 procent meer goals waren gemaakt van buiten het strafschopgebied en 50 procent meer uit vrije trappen.''

Door de geo-bal zijn de Schapers geen miljonair geworden, maar de schulden zijn dubbel terugverdiend en royalty's stromen binnen.