Russische onderzeeër gezonken

In de Barentsz-zee is zaterdag een Russische kernonderzeeër gezonken. Negen van de tien opvarenden kwamen om. Het ongeluk was volgens minister van Defensie Sergej Ivanov het gevolg van ,,typisch Russische lichtzinnigheid''.

De ondergang van de kernonderzeeër K-159 wekte direct herinneringen aan de ondergang van de Koersk, drie jaar geleden. Daarbij kwamen alle 118 bemanningsleden om. Het schip dat zaterdag zonk was echter al veertig jaar oud en had al sinds 1989 niet meer gevaren. Het werd zaterdag weggesleept om te worden gesloopt toen het in een zware storm zonk op 5,5 kilometer uit de kust van het eiland Kildin. De pontons waarmee het drijvend werd gehouden sloegen in de storm los, waarna de onderzeeër instabiel raakte, kapseisde en zonk. De K-159 ligt nu op een diepte van 238 meter.

De Russische autoriteiten – wijs geworden door de storm van kritiek op hun lakse en onverschillige houding na het zinken van de Koersk – reageerden onmiddellijk. President Poetin, op bezoek bij de Italiaanse premier Berlusconi, hekelde het gebrek aan discipline die volgens hem de oorzaak van het ongeluk. In Moskou deelden de autoriteiten mee dat het milieu van de ondergang van de K-159 geen schade zal ondervinden: de kernreactoren waren buiten gebruik gesteld en afgesloten en de nucleaire munitie was van boord gehaald. De Noorse milieu-organisatie Bellona, die zich sterk concentreert op het probleem van de buiten gebruik gestelde Russische kernonderzeeërs, liet weten dat het nog veel te vroeg is daarover te oordelen. Bellona-activist Aleksandr Nikitin – zelf oud-commandant van een kernonderzeeër – zei dat het risico van een weglekken van radioactief materiaal groot is. Hij laakte de marine omdat die de kernreactoren van de K-159 niet heeft verwijderd voordat het schip zou worden weggesleept.

De K-159 was een van de 126 uit de vaart genomen Russische kernonderzeeërs die in of bij de noordelijke haven Severomorsk liggen weg te roesten. Met name Bellona trekt regelmatig aan de bel, omdat in het verleden kernonderzeeërs met reactoren en al zijn gezonken of moedwillig tot zinken zijn gebracht en kernafval zonder meer in zee is gedumpt. Sinds 1988 heeft Rusland 189 kernonderzeeërs uit de vaart genomen.

Minister van Defensie Sergej Ivanov zei gisteren tijdens een bezoek aan de plek van de ondergang van de onderzeeër dat het ongeluk het gevolg is van ,,een typisch Russische karaktertre: te vertrouwen op het toeval en te hopen dat alles vanzelf goed komt''. Ivanov hekelde die ,,frivole'' Russische lichtzinnigheid onlangs al na een botsing in de lucht van twee militaire helikopters op 26 augustus. Hij weet dat ongeluk aan ,,nalatigheid, opschepperij en wangedrag in de lucht''.

Gisteren zei Ivanov dat het ongeval met de K-159 opnieuw ,,de simpele weaarheid onderstreept dat alle instructies en bevelen serieus moeten worden genomen, omdat anders vroeg of laat drama's voorkomen die onschuldige mensen het leven kosten''. Hij kondigde aan dat de K-159 zal worden geborgen, maar voegde daaraan toe dat het vele maanden zal duren voordat dat gebeurt. In het gebied is het stormseizoen net begonnen. De officier die het commando voerde tijdens de wegsleepoperatie van de K-159 is ontslagen en wordt ondervraagd.