Nostalgie naar films uit de jaren zestig

Het filmfestival van Venetië wordt dit jaar gekenmerkt door films over films. Cinefielen kunnen genieten van nostalgie naar oude films.

Films over films hebben op filmfestivals altijd een streepje voor. Het publiek kan een beetje voor zichzelf applaudisseren. Hun cinefilie wordt op het doek gevierd. Op het filmfestival van Venetië zijn dit jaar veel films over film, en ze bevallen vaak het beste, al was het maar omdat er veel fragmenten uit oude films in te zien zijn. De nieuwe oogst valt, zeker in de hoofdcompetitie, tot nu toe tegen. In Bu San (Goodbye, Dragon Inn) van Tsai Ming-Liang worden fragmenten uit één oude film vertoond, de klassieke Chinese vechtfilm Dragon Inn. Bu San speelt zich geheel in een oude bioscoop op Taiwan af, de avond voor die voorgoed gesloten wordt. Onder de schaarse bezoekers bevinden zich twee van de acteurs die in Dragon Inn schitterden. Dit requiem voor de bioscoop is niet alleen gemakzuchtig melancholiek. Tsai weet uit bioscoopbezoek veel grappen te halen. Zelfs de wc's worden niet overgeslagen. En de kaders van Tsai, die in 1994 de Gouden leeuw al eens kreeg voor Vive l'amour, blijven ongeëvenaard. Hij is nog steeds een van de beste schilders van de hedendaagse cinema.

Koddiger was Il ritorno di Gagliostro van het Siciliaanse duo Daniele Cipri en Franco Maresco, een eerbetoon aan alle mensen die door film geruïneerd zijn. Il ritorno is een soort Italiaanse Ed Wood, waarin juist om de slechtste oude films gelachen moet worden. De opmerking van een van de hoofdpersonen dat de Italiaanse film van nu met een mottig schaap vergeleken kan worden, werd door de Italianen in de zaal evenwel met applaus begroet.

Lars von Trier en zijn Deense collega Jorgen Leth waren in Venetië met de documentaire The Five obstructions. Hierin moet Leth een korte film van zichzelf, The Perfect Human (1967) vijf keer overmaken en daarbij aan door Von Trier gestelde regels voldoen. De beste scènes uit de film zijn die waarin we Von Trier voor God kunnen zien spelen; het plezier in het kwellen van zijn collega is bijna aanstekelijk. De variaties op The Perfect Human zijn veel slechter dan het origineel. Nostalgici zullen daar blij om zijn.

De grappigste film op het Lido is voorlopig Lost in Translation van Sofia Coppola, die helaas niet draait in de hoofdcompetitie maar in de voor meer experimentele films gereserveerde `Controcorrente'. In Lost in Translation, na The Virgin Suicides de tweede speelfilm van dochter Coppola, is Bill Murray een filmster die in Japan een lucratieve commercial voor whisky opneemt. De grappen liggen vaak voor de hand, maar Murray en Coppola zorgen er toch voor dat er geschaterd wordt. Bill Murray torent in een lift boven alle Japanners uit.

Bernardo Bertulucci's buiten competitie vertoonde The Dreamers is misschien de meest cinefiele film op het festival. De film, die in Parijs in de jaren zestig is gesitueerd, bevat bekende fragmenten uit klassiekers van de nouvelle vague regisseurs en hun Amerikaanse helden. Jean Seberg deelt de Herald Tribune uit (Au bout du souffle), in Scarface wordt geschoten. De broeierige film speelt zich bijna geheel af in een appartement waar een filmgekke Franse broer en zus een even filmgekke Amerikaanse jongen zijn onschuld afhandig maken. Nostalgie naar oude films wordt hier vermengd met nostalgie naar de jaren zestig. Bertolucci laat de revolutie van mei 1968 zelfs op de trappen voor de cinémathèque française beginnen.