Hieronymus Lauweryn

,,Hieronymus Lauweryn van Watervliet was een edelman, humanist en rederijker uit Brugge, die leefde rond 1500. Hij was in dienst van de hoven van Maximiliaan van Oostenrijk, Philips de Goede en Margaretha van Oostenrijk. In 1508 nam landvoogdes Margaretha van Oostenrijk zijn `palazzo' in Mechelen van hem over, dat was daar de chicste plek om te wonen. Lauweryn deed dus goede zaken. Tussen 1501 en 1506 legde hij als belegging drie polders aan in Zeeuws-Vlaanderen en in 1504 bouwde hij het buiten Watervliet. Maar wij musici herinneren hem door zijn unieke liedboek.''

Peter de Groot is altus in het Egidius Kwartet, dat verder bestaat uit Otto Bouwknegt (tenor), Hans Wijers (bariton) en Donald Bentvelsen (bas). Het kwartet specialiseert zich in het herontdekken van vergeten renaissancemuziek uit de Lage Landen. In de festivals Oude Muziek Utrecht en Aqua Musica in Amsterdam klinkt zaterdag tweemaal het programma `Mon Souvenir', een selectie liederen uit het liedboek van Hieronymus Lauweryn.

,,Mijn passie voor renaissancemuziek begon toen ik zong in het Huelgas Ensemble van Paul van Nevel. Toen wij acht jaar geleden begonnen met het Egidius Kwartet en ons wilden richten op de renaissancemuziek van de Lage Landen, raadde Van Nevel me aan eerst de muzikale taal van de renaissance goed te leren beheersen. Toen heb ik vijfentwintig Nederlandse liederen uit het liedboek van Hieronymus Lauweryn van handschrift omgezet in eigentijds notenbeeld.

,,Muzikaal is Hieronymus Lauweryn van Watervliet van groot belang. Onder rederijkers was het, zeker in een muzikaal centrum als Brugge, een gewoonte om zangavondjes te beleggen. Maar uitzonderlijk is dat hij – in navolging van Margaretha van Oostenrijk en Philips de Schone - een eigen `chansonnier' samenstelde. Bij vorsten als Margaretha en Philips waren zulke liedboeken prestigeobjecten, om elkaar de ogen mee uit te steken. Het liedboek van Lauweryn is uniek, omdat het een echt gebruiksboek werd. Dat zie je ook aan de criteria waarmee hij het samenstelde. Alle bijdragen moesten per se driestemmig zijn. Kleinschalig dus, opdat er altijd mensen zouden zijn om de liederen mee uit te voeren.

,,Het liedboek is grillig samengesteld. Devote Latijnse motetten over de passietijd staan plompverloren naast uitermate scabreuze chansons ter verheerlijking van het vrouwelijk geslachtsdeel, of over een man die zijn vrouw oproept voor, ehm, haar wekelijkse minneplicht. Het vermoeden is dat Lauweryn zijn liedboek heeft samengesteld als een poëziealbum en zijn vrienden vroeg een leuke mop bij te dragen. Maar er staan ook zeer serieuze werken in van grootheden als Josquin Desprez, Compère, en Appenzeller – Margaretha's hofcomponist. Die afwisseling houden we in ons concert intact. Tegenwoordig denken wij in strikte muzikale genres; de bonte contrasten van Lauweryn zijn heel verfrissend.

,,Een uniek probleem van dit handschrift, is de tekstplaatsing. Normaal staat de tekst in dit soort chansonniers naast de noten. Hier is dat ook zo, maar vind je rare spaties in de tekst. Als in een puzzel heb ik geprobeerd om de tekst mét inachtneming van die spaties onder de noten te plaatsen. Opeens klonken de liederen zeer swingend en syncopisch! Het plan is nu een cd uit te brengen, als bijlage bij een wetenschappelijke uitgave van het handschrift. Het is een zeer zoete strijd om zo bezig te zijn met dit liedboek.''

Egidius Kwartet met Mon Souvenir, Het chansonnier van Lauweryn van Watervliet: 5/9 20 uur Noorse Kerk Rotterdam; 6/9 16 uur Vredenburg Utrecht; 6/9 20.30 uur Museumhaven, Amsterdam; 7/9 16 uur OLV-ten-Hemel-opgenomen, Watervliet. Inl.: www.egidiuskwartet.nl.