HET BEELD

Eenendertig televisiezenders kan ik via de kabel ontvangen. Vandaag verdwijnt de Frans-Duitse cultuurzender Arte, en komt daar TV Noord-Holland voor in de plaats. Dat wordt dus deze week geen Jacques Brel, of de klassieke documentaire Le chagrin et la pitié of een thema-avond over de kidnapindustrie. Die keuze is voor ons gemaakt door kabelexploitant UPC, omdat hij de BUMA-rechten niet wil betalen. Het gaat om een relatief klein bedrag, het maandinkomen van vier directeuren van een publieke omroep.

De zeggenschap over de kabel is geprivatiseerd. ,,Alles is economie (maar economie is niet alles)'', zo luidde het motto van de laatste van de zomergasten, die afgelopen maand in de bedoeïenentent van Joost Zwagerman in een afgebladderd stoeltje plaatsnamen. Henriëtte Maassen van den Brink, psycholoog en hoogleraar empirische arbeidseconomie aan de Universiteit van Amsterdam, bleek een welbespraakte en uitgesproken gesprekspartner. Ondanks een overvloed aan `zegmaars' ontpopte zij zich als iemand die een intellectueel betoog op televisie aandurft. Ze ergerde zich aan de oppervlakkigheid van actualiteitenrubrieken en prees de praatprogramma's en documentaires op het Belgische Canvas: ,,Het is flauwekul om te zeggen dat de smaak van de mensen zo plat is dat we alleen nog maar naar series moeten kijken uit Amerika.''

Via een fragment over het aanvoerderschap van een wolvenroedel kwam ze uit bij leiders die weten waar ze voor staan, zoals Den Uyl, Thatcher, monetaristisch econoom Milton Friedman en Coco Chanel. Alles beter dan Wouter Bos: ,,Iemand zonder visie, zonder duidelijk beeld voor ogen.''

De opvatting dat het altijd aankomt op inkomen en hoe het te verwerven, werd onder meer geïllustreerd met een fragment over vreemdgaan uit Een zwoele zomeravond (,,vrouwen kiezen voor inkomen, mannen voor uiterlijk, dat is wetenschappelijk aangetoond''). En de rationaliteit van de wens te sterven werd besproken aan de hand van fragmenten uit La grande bouffe en de euthanasiedocumentaire Dood op verzoek.

Met zo'n gast kan Zwagerman als aangever beter uit de voeten dan vorige week met ex-premier Van Agt. De VPRO-formule om drie uur lang te babbelen met een inspirerende persoonlijkheid aan de hand van relevante beeldfragmenten is in het zestiende seizoen nog niet versleten. Het is ook een van de zeldzame voorbeelden van zoiets als `metatelevisie' op de Nederlandse publieke buis.

Maassen van den Brink mocht niet zoals de andere zomergasten een hele film uitzoeken voor de nachtprogrammering. Dat tijdstip was nu gereserveerd voor vier uur verslag van het Lowlands-popfestival, waar ook al in polonaise achter Ria Valk en Anneke Grönloh werd aangelopen.

Een televisierecensent zou zich kunnen gaan opwinden over de rol van het geld in Staatsloterij Beach Voetvolley of Postcodeloterij Miljoenenjacht. Ik kijk liever naar wat me interesseert. Zoals Coco Chanel zei: ,,Als ik naar 'n jurk kijk, dan bedenk ik eerst of ik 'm zelf zou dragen. Anders maak ik 'm niet.''