Geen groter feest dan een begrafenis

Pas zijn dood maakte de Keniaanse vice-president tot een bekend man. De dood maakt hem tot een held. De dood is in Afrika altijd een spektakel.

Op een miezerige morgen vorige week arriveerde het lichaam van de Keniaanse vice-president Michael Wamalwa vanuit Londen op de luchthaven van Nairobi. De kist was het vliegtuig nog niet uit of de kilte was verdreven. Een explosie van emoties. Vrouwen gilden, mannen weenden, de lijfwacht van de overleden politicus viel in iemands armen en tranen weerhielden een cameraman ervan zijn werk te doen.

Op weg naar de stad gingen mensen in de toegestroomde menigtes jammerend op hun knieën. Buiten zinnen, trillend en met de handen naar de hemel. Sommigen vielen flauw. Bij het lijkenhuis verloren de ordetroepen de controle en schoten traangasgranaten af. In zwarte pakken gestoken leiders drongen zich door het hysterische gepeupel om een laatste blik op het lijk te werpen. Overal vloeiden de tranen. Alleen kinderen hielden hun ogen droog, hun beduusde blikken op de volwassenen gericht. De volgende dag trokken een kwart miljoen Kenianen langs het in het parlement opgebaarde lijk.

De dood is altijd een spektakel in Afrika. Emoties krijgen ruim baan, in alle openheid en zonder schaamte. Ook de mannen mogen naar hartelust huilen. Gemeenschappelijk wordt het rouwproces doorlopen en het gemis verwerkt. Over de doden niets dan goeds. Of zoals een spreekwoord zegt: Als een koe sterft, wordt het beest altijd geprezen om zijn grote melkproductie.

De op 60-jarige leeftijd overleden Michael Wamalwa was een kleurloos politicus die weinig harten kon beroeren toen hij leefde. De lector uit West-Kenia blonk uit door intellect en was een vreemde eend in de bijt tussen de populistische Keniaanse politici. Hij was pas acht maanden vice-president en van die korte periode lag hij een groot deel in het ziekenhuis in Londen. In geen enkel opzicht leek hij op een held.

Dat gaat hij wel worden. Zijn graflegging wordt een grootse gebeurtenis. Geen feest zo groot als de begrafenis in Afrika. Om te tonen hoe weldadig het leven voor de dode was, wordt op die dag vaak meer opgesoupeerd dan menig familie zich kan permitteren. De uitvaart leidt dan tot het bankroet van de nabestaanden.

Dat zal met Wamalwa niet gebeuren: de staat betaalt de rekening. Er zijn al enkele begrafeniscomités opgericht om de plechtigheden te organiseren na de twee weken van officiële rouw.

Het overlijden een welgestelde beroemdheid brengt iedereen samen, sommigen uit onverwachte hoek. De vice-president was al hertrouwd met een echtgenote, half zo oud als hij, die zorgde voor zijn `officiële' kinderen. Toen zijn kist in Nairobi arriveerde, stonden zich ook nog eens twee andere vrouwen met kinderen te verdringen om een plaatsje op de eerste rij. Zij bleken zijn maîtresses te zijn geweest.

Sinds de dood van Kenia's eerste president Jomo Kenyatta in 1978 heeft de bevolking niet zo uitgebreid een leider geëerd. Na bijna een kwart eeuw onder het dievenregime van ex-president Moi stemde begin dit jaar een overgrote meerderheid op een oppositiecoalitie, een mijlpaal die wordt geroemd als de `tweede bevrijding'. Maar die vreugde vond geen weerklank onder de buitenlandse geldschieters. Zij hadden Moi wel bekritiseerd maar lieten na om de nieuwe regering van president Kibaki te belonen. Sinds het recente aantreden van Kibaki zijn al drie ministers en vier parlementsleden van de regeringspartij overleden. En de bejaarde president zelf is na zijn auto-ongeluk vorig jaar ook nooit meer helemaal hersteld.

Volgens buitenlandse media overleed de vice-president aan ziektes die de vrije hand kregen omdat hij hiv-positief was. Aids begint steeds meer slachtoffers te eisen onder de leiders van Afrika. Een verzekeringsagent schat dat van de rond veertig ministers en onderministers in Kenia er tien hiv-positief zijn, evenals veertig parlementsleden. Dagelijks sterven 700 Kenianen als gevolg van aids. Kenia behoort tot de zwaarst door aids getroffen landen van het continent. De regering van Moi wilde daar niet al te veel ruchtbaarheid aan geven. Het nieuwe kabinet had beterschap beloofd.

Maar over de doodsoorzaak van Walmalwa wil de Keniaanse regering niets zeggen en ook de Keniaanse kranten reppen er met geen woord over. De Daily Nation schreef gisteren dat de vice-president overleed aan alvleesklierontsteking. Net als een andere held: Alexander de Grote, 323 jaar voor Christus.