Druk Zweedse premier op `ja' voor euro

De Zweedse premier Göran Persson heeft dit weekeinde de druk op de kiezers vergroot om voor deelname aan de euro te stemmen in een referendum op 14 september. Persson, die eerder zei dat bij een `nee' tegen de euro over een aantal jaren opnieuw een referendum zou worden gehouden, waarschuwde dat zo'n volgend referendum er zeker niet voor de verkiezingen van 2010 zal komen.

Dat betekent volgens Persson dat de euro in Zweden niet voor 2013 zal worden ingevoerd. En dat is waarschijnlijk later dan in de Midden- en Oost-Europese landen die volgend jaar tot de EU toetreden. ,,Europa zal aan zijn toekomst blijven bouwen, maar zonder dat Zweden daarbij een belangrijke rol speelt'', aldus Persson op een persconferentie. Hij richtte zijn aanval vooral op de kiezers die liever nog even afwachten en `nee' willen stemmen in de veronderstelling dat Zweden op ieder moment dat besluit kan herzien.

De Zweedse premier suggereerde ook dat invoering van de euro na een `ja' uitgesteld kan worden als de economische omstandigheden daartoe aanleiding geven. Volgens Persson is dat mede afhankelijk van de wisselkoers waarop Zweden `instapt'. Tegenstanders van de euro vrezen dat Zweden gedwongen zal worden toe te treden tegen een hogere koers dan de huidige 9,2 kroon tegen een euro. In dat geval zou toetreding volgens Jonas Ljungberg, econoom aan de universiteit van Lund en tegenstander van de euro, veel banen kosten in de publieke sector.

Persson zei dit weekeinde ook dat de huidige meningsverschillen in Europa over het Stabiliteitspact een invoering van de munt na een `ja' zouden kunnen vertragen. Onder normale omstandigheden zou de invoering op 1 januari 2006 moeten ingaan.

Tegen de regionale krant Sydsvenska Dagbladet zei Persson dat hij eigenlijk helemaal geen voorstander was van een referendum over het onderwerp, maar daartoe in 1999 was gedwongen door de toenmalige leider van de conservatieven, Carl Bildt. De Zweden stemden in 1994 in met toetreding tot de Europese Unie, mede door de belofte van politici dat over de euro pas later een besluit genomen zou worden. Persson had dat besluit liever overgelaten aan het parlement. Maar, gedwongen door het voorstel van Bildt, bepaalde de premier in november vorig jaar dat het referendum dit najaar zou worden gehouden. Destijds was een kleine meerderheid van de Zweden voor invoering. Volgens opiniepeilingen leiden de tegenstanders met 8 tot 14 procentpunten, een groot deel van de kiezers (ten minste 15 procent) twijfelt nog.

In buurland Denemarken, dat de euro drie jaar geleden in een referendum afwees, is intussen een meerderheid voor toetreding.