`Cultuurpolitiek is beter af zonder visie'

De staatssecretaris kon er zelf niet bij zijn, maar haar beleid kreeg gisteren in Paradiso lof. In een discussie over het kunstbeleid werd haar beknoptheid geroemd, hoewel anderen er een gebrek aan visie in vermoeden.

Wat wordt de komende jaren het sleutelwoord bij de verdeling van de cultuursubsidies? Integratie? Emancipatie? Topkunst of amateurs, grote steden of regio? Niemand die het nog weet. Omdat staatssecretaris van Cultuur Medy van der Laan (D66) in haar plannen tot nu toe geen duidelijke visie onthulde, organiseerde Kunsten '92 zondagmiddag in Paradiso een discussie tussen politici en mensen `van buiten': Ankie Verlaan, lid van het College van Bestuur van de UvA, Amsterdams wethouder van Financiën Geert Dales (VVD), astrofysicus Vincent Icke en consultant Cateautje Hijmans van den Bergh van bureau Boer & Croon, die de commissie Sanders assisteerde bij rapport over het Stedelijk Museum. Ze spraken kort hun persoonlijke visie op `cultuur' uit, waarna hun woorden werden voorgelegd aan zeven cultuurwoordvoerders uit de Tweede Kamer, op één na allen vrouw.

,,Zo'n feminisering van de cultuurportefeuille, is dat wel een goed teken?'' vroeg NRC Handelsblad-redacteur Bas Heijne, die met Volkskrant-correspondent Michaël Zeeman de discussie leidde, pesterig aan Jeltje van Nieuwenhoven (PvdA) als startschot voor een levendig, alle kanten uitschietend debat. Het feit dat de staatssecretaris zelf ,,vanwege een familiereünie'' (Heijne) afwezig was, zorgde voor enig hoongelach, maar haar beleid, of liever het ontbreken daarvan, kreeg van vrijwel alle aanwezigen bijval.

Van Nieuwenhoven: ,,Ze wil gewoon niet teveel hints over haar voorkeuren weggeven voordat de subsidie-aanvragen zijn ingediend. Heel slim, want anders worden al die plannen daarnaar toegeschreven.'' Geert Dales: ,,De afgelopen decennia zijn de plannen van staatssecretarissen van Cultuur uitgedijd van zo'n vijftig naar honderden pagina's, maar de effectiviteit nam zienderogen af. Elco Brinkman kreeg veel meer voor elkaar dan Aad Nuis. Voor cultuur geldt dus: hoe visielozer de politiek, hoe beter. Misschien zitten we met Van der Laan wel helemaal op het goede spoor.'' Volgens Kees Vendrik (GroenLinks), ook financieel woordvoerder, zit er sowieso een ,,element van toeval'' in de verdeling van overheidsgeld. ,,Dat mag best eens worden toegegeven.''

Ernstiger was volgens de oppositiepartijen dat de staatssecretaris niet hard genoeg voor het behoud van haar budget lijkt te vechten. In 2004 wordt er op cultuur 1,2 miljoen euro bezuinigd, daarna wordt dat verhoogd tot jaarlijks 19 miljoen euro – een bedrag dat volgens Van der Laans partijgenoot Francine Giskes ,,nog veel hoger'' had kunnen zijn. Van Nieuwenhoven: ,,Juist bij een lage conjunctuur moet er zoveel mogelijk geld naar cultuur, en naar sport.'' Ankie Verlaan (UvA): ,,Het verdwijnen van de Melkertbanen is voor de sector even ernstig, en dat komt van Sociale Zaken.'' Vendrik: ,,Van der Laan zou elke dag bij haar collega's moeten zeiken om meer geld.''

Fenna Vergeer (SP) vond het uitblijven van duidelijke richtlijnen zelfs een slappe uitvlucht. ,,Je moet het nu maar zelf doen, is de boodschap, maar er is wel minder geld. Bij het onderwijs zie je waar dat toe leidt.'' Het ,,aanboren van bronnen voor private financiering'', zoals consultant Hijmans van den Bergh in haar inleiding nog had aangedragen als enige weg vooruit voor de cultuursector, vond Vergeer een heilloze weg. ,,Zo'n Joop van de Ende die nu het Stedelijk wil redden, dat is echt geen liefdadigheid, hoor. Die wil straks inhoudelijke bemoeienis.'' Dales, gepikeerd: ,,Geen haar op Joops hoofd die daaraan denkt! Dat is koudwatervrees. En trouwens: weet u een andere oplossing?''