Buitenlandse ketens jagen op brildrager

Het Britse familiebedrijf Specsavers heeft tien brillenwinkels overgenomen van het Amsterdamse Prins. De prijzenoorlog met monturen van een kwartje is voorbij, maar de strijd om de Nederlandse brildrager nog niet.

Brillen voor een kwartje bij Specsavers, brillen voor 24 cent bij Fielmann. De prijzenstunt, vorig jaar in Enschede, illustreerde de strijd van nieuwe buitenlandse winkelketens op de Nederlandse markt voor brillen en contactlenzen. De Britse keten Specsavers, in eigen land marktleider, kocht afgelopen maand tien van de veertien winkels van het Amsterdamse familiebedrijf Prins Brillen. De keten wil binnen een jaar ook in Nederland marktleider zijn.

Is er tussen alle grote ketens, met de vertrouwde namen als Hans Anders en Pearle, wel plaats voor een derde groot concern? En voor een kleine zelfstandige met één of twee winkels? De sector heeft zelf geen exacte cijfers over het winkelaanbod. ,,Het is moeilijk te zeggen hoe de verdeling tussen zelfstandige opticiens en de grote concerns precies ligt'', vertelt secretaris Gert-Jan Deben van de brancheorganisatie Nederlandse unie van optiekbedrijven. ,,Er zijn filiaalwinkels, franchisers, partnerschappen, winkels die alleen de marketingformule van een bepaald bedrijf gebruiken en échte zelfstandigen. Wie je tot welke groep moet rekenen, is vaak onderwerp van discussie.''

De grote lijnen zijn volgens Deben wel duidelijk. Zeven jaar geleden was ongeveer 60 procent zelfstandig en de rest behoorde tot grote concerns. Nu is die verhouding ongeveer 50-50. De ene helft is zelfstandig en de andere helft behoort tot drie grote spelers. De grootste is de `Optische Exploitatie Maatschappij' met de winkelformules Hans Anders (250 winkels in Nederland en 25 in België) en Het Huis (140 winkels). Deze twee ketens waren van het beursfonds Vendex KBB en zijn vorig jaar overgenomen door de investeringsmaatschappij CVC. Ook de Brilmij Groep is eigendom van een grote investeerder, HAL Investments, en heeft als merknamen Pearle (200 winkels) en Eye Wish Groeneveld (80 winkels). Het Britse Specsavers heeft nu 61 winkels.

Van oudsher is Hans Anders de winkel die het lage prijssegment bedient. Het Huis mikt op het hogere segment net als Eye Wish Groeneveld. En Pearle richt zich op het middensegment. Specsavers besloot in 1997 de concurrentie aan te gaan met Hans Anders en begon met drie winkels. Volgens Reidar Bakker, de directeur Europa van Specsavers, ligt het succes van zijn winkels in het afwijkende concept. ,,De reden om hier te beginnen was het feit dat Nederlanders gemiddeld twee keer zoveel betaalden voor hun bril als Engelsen. Met de inkoopkracht die wij dankzij onze 350 winkels in Engeland hebben, kunnen wij ons product voor veel minder aanbieden'', vertelt Bakker. ,,Bovendien bieden we onze klanten ook uitgebreidere ogentesten en meer begeleiding dan de andere opticiens in het lage prijssegment.''

De groei van Specsavers heeft ook andere buitenlanders wakker gemaakt. ,,De Nederlandse markt is blijkbaar aantrekkelijk voor buitenlandse bedrijven'', zegt Deben van de brancheorganisatie. ,,Vorig jaar zette de Duitse opticienketen Fielmann de stap naar Nederland en ontketende in het oosten van het land een ware prijzenoorlog met Specsavers. Brillen gingen uiteindelijk voor 1 cent over de toonbank.'' Het is waarschijnlijk dat ook andere buitenlandse spelers zich in die strijd zullen mengen, weet Deben. ,,Het geruchtencircuit draait op volle toeren. Het laatste gerucht betreft de mogelijke toetreding van het Franse Grand Optical.''

Een verklaring voor die populariteit heeft Deben wel. ,,Een enorme groep babyboomers die nu aan een bril toe is gecombineerd met de toenemende groep ouderen die een bril nodig heeft, maakt dat er veel groei mogelijk is.''

Over de wenselijkheid van de ontwikkelingen is Joop Michielsen van Prins Brillen duidelijk. ,,Het was geen makkelijke beslissing om tien winkels te verkopen, maar wat mij betreft is het een kwestie van goed ondernemerschap en realiteitszin. Met de verkoop creëer ik zekerheid voor al mijn mensen. Dat lijkt me beter dan dat ik ze over een jaar of twee allemaal moet ontslaan omdat we de concurrentie met de grote concerns niet aankonden.''

Ook Deben ziet voordelen aan de consolidatieslag. ,,De verschillende segmenten van de markt worden steeds beter bediend. Natuurlijk is er een aantal ondernemers dat het moeilijk heeft. Maar daar staat tegenover dat er een groot aantal zelfstandige opticiens is dat dankzij creativiteit, goede positionering en profilering lokaal wereldberoemd is'', weet hij. ,, Dat kan zowel in grote steden als in kleinere dorpjes. Zoals er altijd ook plaats is voor exclusieve schoenenzaken en kledingzaken.''

,,Uiteindelijk zal de markt gewoon stabiliseren'', denkt ook Michielsen. ,,En of dat gebeurt op een verhouding van 60-40 of 70-30, dat zien we wel.''