Niet langer nagenieten van eigen uitvinding

De elektronicabranche staat onder druk door de tegenvallende economie en toenemende concurrentie uit China. Nieuwe producten worden razendsnel nagemaakt.

De Chinezen. Ze zijn op de elektronicabeurs IFA het gesprek van de dag. Misschien wel meer nog dan de nieuwste dvd-spelers, mini-camera's of platte mega-televisies. Van de duizend bedrijven die op deze beurs in Berlijn hun mooiste spullen laten zien, komen er bijna 250 uit China. Een aflevering van IFA eerder – in 2001 – waren het er nog maar 129. In diezelfde periode liep het aantal aanwezige Duitse bedrijven met 150 terug.

De geschiedenis lijkt zich te herhalen. Twintig jaar geleden waren het de Japanners die de Westerse elektronicabedrijven de stuipen op het lijf joegen met hun (al of niet) gekopieerde producten. Nu de Chinezen. Maar er is een belangrijk verschil. Het kopiëren gaat tegenwoordig veel en veel sneller en daardoor verliest elk nieuw product razendsnel zijn meerwaarde. ,,De dvd-speler is het meest succesvolle apparaat uit de afgelopen vijftig jaar in de consumenten-electronica'', zei bestuursvoorzitter Gerard Kleisterlee van Philips gisteren tijdens de opening van de IFA, zonder een zondebok aan te wijzen. ,,Twee jaar geleden verscheen het geavanceerde apparaat op de markt, inmiddels is de prijs met een factor tien gedaald. Soms wordt het weggegeven bij de aankoop van andere dingen.''

Nagenieten van een eigen fraaie innovatie is er niet meer bij. Dat geldt voor de dvd-speler, maar ook voor de pas gelanceerde MP3-speler ter grootte van een sleutelhanger waarmeer muziek van internet kan worden gehaald. Deze apparaten zijn al bij menig Chinese standhouder te vinden.

De snelle opvolging van innovaties is mogelijk door de digitalisering van de consumenten-electronica: geavanceerde mechanica heeft plaatsgemaakt voor geavanceerde chips en die zijn op elke hoek van de straat te koop. ,,We moeten accepteren dat we steeds minder tijd hebben om van innovaties te genieten'', aldus Kleisterlee, die de divisie consumentenelektronica (CE) van Philips in het laatste kwartaal 42 miljoen euro verlies zag maken. Daar komt nog eens bij dat de economische tegenwind zijn effect heeft op de elektronicamarkt: de prijsdruk is groot, de omzet loopt terug.

Ook Frans Hulshof van het Koreaanse Samsung ziet het aantal nieuwe spelers toenemen, ,,maar de concurrentie is al jaren hard. Grote verschillen met een paar jaar geleden zie ik niet.'' Inmiddels is het eerder als B-merk beschouwde Samsung met mobiele telefoons en platte televisies de tweede speler binnen Nederland geworden. De strategie om hoger in de markt te klimmen gaat door. ,,Dit jaar stoppen we met de verkoop van televisies met een conventionele beeldbuis, en gaan we alleen nog verder met platte schermen'', aldus Hulshof. Zelfs voor het extreem winstgevende elektronicaconcern – op elke euro omzet wordt 16 cent nettowinst geboekt – werd gewone tv minder interessant.

Nieuwe markten moeten de CE-divisie van Philips meer lucht geven. Het concern maakte voorafgaande aan de IFA bekend met vijf grote telecombedrijven (onder meer BT, Deutsche Telekom en KPN) in zee te gaan om gezamelijk nieuwe apparatuur met internet-toegang te introduceren. En die telecombedrijven beschikken al over zeven miljoen klanten met snelle internetverbindingen (ADSL).

Door die samenwerking kan de pas van concurrenten worden afgesneden. ,,Het zijn geen exclusieve contracten, maar het aantal partners is natuurlijk niet oneindig'', zegt Frans van Houten van Philips-CE. ,,De telecombedrijven zullen echt niet met honderden andere in zee gaan.'' De samenwerking moet eind dit jaar leiden tot producten die het binnenhalen van muziek van internet en het bekijken van een (gemist) televisieprogramma via internet kunnen vergemakkelijken. Het eerste via de muziekinstallatie, het tweede via de televisie. Dus niet via de pc. Uiteindelijk moeten de apparaten allemaal draadloos met elkaar in contact staan, noodzakelijk om de bediening eenvoudig te houden.

Ook concerns als Sony en Samsung bieden inmiddels zulke `coördinerende' apparatuur aan, maar voorlopig is het alleen interessant voor de echte liefhebber. De snelle internettoegang ADSL dringt momenteel voortvarend door bij het Nederlandse publiek, maar volgens Hulshof van Samsung is ADSL onvoldoende snel. Het wachten is volgens hem op een snellere variant (VDSL), zoals in Korea, waar ruim 80 procent van de mensen razendsnel kan internetten. Talloze jongen spelen games met elkaar, boodschappen worden massaal via het net besteld.

,,Met het huidige internet is ons leven al enigszins veranderd. Korea, dat in dit opzicht zo'n vier jaar voorop loopt, laat zien dat snel internet nog veel grotere gevolgen heeft.'' Grote gevolgen waarvan ook Philips graag zou profiteren.