Niemand neemt meisje serieus

Haar zuster Samira regisseerde een eerste lange film toen ze achttien was. De Iraanse Hana Makhmalbaf was nog jonger, toen ze in Afghanistan een documentaire opnam over Samira's derde speelfilm.

Veel meisjes van veertien zijn liever vijftien of zestien. Hana Makhmalbaf niet. Zij is veertien, ,,en een half''. De Iraanse regisseur heeft geleerd over zulke dingen precies te zijn. Hana Makhbalmaf is in Venetië ter promotie van haar eerste lange film, The Joy of Madness. Ze verslaat daarmee haar zuster Samira, die 18 was toen haar eerste film, De appel, op het festival van Cannes in première ging. Hana is zo jong dat ze de eerste voorstelling van haar eigen film heeft moeten missen. Omdat de films die op het festival vertoond worden nog niet door de Italiaanse filmkeuring zijn geweest, zijn alle voorstellingen op het Lido alleen voor boven de achttien toegankelijk.

Hana en Samira leerden het vak van hun vader, de al veel langer beroemde regisseur Mohsen Makhmalbaf. Uit onvrede met het reguliere onderwijs in Iran richtte hij zes jaar geleden de Makhmalbaf Film School op, waar niet alleen film, maar ook Engels, mystiek, skiën en koken werden onderwezen. Hana publiceerde dit jaar ook haar eerste gedichtenbundel.

Ouders en kinderen vervullen diverse functies in elkaars film. Hana was onder meer fotograaf, actrice en continuity girl in de films van haar vader, zusje en stiefmoeder. The Joy of Madness vloeit daar logisch uit voort. De film begon als een documentaire over het maken van Samira Makhmalbafs derde speelfilm, At Five in the Afternoon, over een Afghaans meisje dat president wil worden. Hana beschouwt zichzelf niet als bijzonder getalenteerd. Ze is ook geen wonderkind. ,,Ik heb gewoon een heel goede opleiding gekregen.''

Misschien is het familiebedrijf van de Makhmalbafs een moderne variant op een schildersfamilie, waarin het ambacht ook van vader op zoon werd overgedragen. Toen de Breughels, nu de Makhmalbafs. De familiebanden geven nog een extra dimensie aan de Iraanse specialiteit - films waarin werkelijkheid en fictie in elkaar overlopen. Hana wordt in Venetië begeleid door haar broer Maysam (22), die ook voor haar tolkt. Engels heeft Hana op de filmschool nog niet zo goed geleerd.

The Joy of Madness begon als een documentaire over het maken van `At Five in the Afternoon'. Is het nu meer dan dat?

,,Ja. Ik ging met Samira mee naar Kabul toen ze mensen ging casten voor haar film. Mijn film werd een film over angst. Ik concentreer me op vier mogelijke acteurs. Deze mensen zijn voor alles bang. Ze hebben geleerd niemand te vertrouwen. Van film willen ze ook niets weten. Als ze al eens een film hebben gezien, is het waarschijnlijk een Indiase musical, en dat gedans staat gelijk aan pornografie.''

Samira benadert de Afghanen nogal agressief.

,,Ze was wanhopig. Niemand wilde in de film spelen. De mensen waren bang dat de Talibaan hen zou vermoorden.

Waarom mocht u hen wel filmen?

,,Niemand neemt een klein meisje met een digitale camera serieus. Men dacht dat ik gewoon een toeristische video maakte.''

U filmt erg vaak de burqa.''

,,Toen ik voor het eerst vrouwen in een burqa zag, leken het geen mensen, maar dingen uit een fabriek. Het leek of ze gefotokopieerd waren. Maar ik heb geleerd dat het sommige vrouwen onder de Talibaan toch lukte naar school te gaan en bijvoorbeeld Engels te leren. Ik dacht dat onderdrukking je alleen maar belemmert, maar het kan er ook voor zorgen dat je groeit en volwassen wordt.''

U draagt zelf een hoofddoekje.

,,Het is onderdeel van de nationale dracht van Iran. Indiase vrouwen dragen sari's. Bovendien wil ik terug kunnen naar Iran.''

,,Wat is het belangrijkste dat u op uw vaders school hebt geleerd?

,,Humanisme. En dat alles mogelijk is. Mijn vader gelooft niet dat films alleen door oudere mannen kunnen worden gemaakt. Door de digitale camera is alles veel makkelijker geworden. Je kunt de camera nu echt gebruiken als een pen.''