Hollands dagboek: Johannes Panman

Drooggevallen rivieren, een doorgebroken veendijk, water inlaten uit het IJsselmeer en uiteindelijk regen. Als dijkgraaf van het waterschap De Oude Rijnstromen in Leiderdorp beleefde Johannes Panman (58) een enerverende week. Hij is getrouwd met Marian en is VVD-fractie- voorzitter in Reeuwijk. `Wij betalen drie keer zoveel als Gouda.'

Al voor het ontbijt van zeven uur heb ik het weerbericht op teletekst bekeken: het blijft opnieuw droog de komende zeven dagen. Dat betekent dat de verzilting van de Hollandse IJssel zal toenemen, dat er verzilt water moet worden binnengelaten waardoor onder meer de Boskoopse boomtelers geen goed, zoet water voor de planten tot hun beschikking hebben en de problemen met het zilte water verder zullen toenemen. Vanmiddag komen wij als dijkgraven van de vier fusiewaterschappen in het gebied Rijnland hierover bij elkaar.

Vanochtend fusieberaad. Per 1 januari zullen vier waterschappen (het hoogheemraadschap van Rijnland, het waterschap Wilck & Wiericke, het waterschap Groot-Haarlemmermeer en `ons' waterschap De Oude Rijnstromen) fuseren. Het is een hele klus een nieuwe organisatie voor te bereiden met circa 650 medewerkers.

Een bijeenkomst over de droogtesituatie levert geen verschil van mening op. We sturen een brief naar staatssecretaris Schultz van Haegen van Waterstaat met het voorstel om de noordelijke aanvoerroute van goed, zoet water vanuit het IJsselmeer (via de Amstel) te mogen gebruiken. De problemen voor de stad Amsterdam zijn aanzienlijk, minder water in een deel van de grachten en minder doorspoeling in alle grachten. Bovendien moet er eerst een prop zout water door het watersysteem in ons gebied worden gespoeld.

Na afloop de dag afgesloten met een eenvoudige doch voedzame maaltijd waar de informele discussies, vooral over de geschilpunten bij de fusiebesprekingen, een zeer belangrijke functie hebben. Om ruim 24.00 uur was ik thuis, gelukkig was Marian nog wakker.

Vrijdag

Nog geen enkel teken dat het de komende week zal gaan regenen. Ik vertrek op tijd naar kantoor. Tot onze grote verrassing kwam zeer snel het bericht van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat dat ons voorstel was overgenomen. Zodoende werden de voorbereidingen snel in gang gezet. Er wordt door ons voor het eerst van de noordelijke aanvoerroute gebruik gemaakt. Het afdammen van watergangen en plassen wordt in samenwerking met veel aannemers in de regio voortvarend aangepakt. Afdamming is noodzakelijk om verdere, onnodige verspreiding van de zoute prop te voorkomen. Het is een unieke gebeurtenis want zelfs in de zeer droge zomer van 1976 hebben wij deze methode niet toegepast omdat toen de technische mogelijkheden nog ontbraken. Het hoogheemraadschap van Rijnland neemt als boezembeheerder hierin het voortouw.

Ook overlegd met land- en tuinbouworganisatie WLTO om ze op de hoogte te stellen van de huidige droogtesituatie. De schade in de sector valt tot dit moment mee, mede door de genomen maatregelen.

Thuisgekomen gaan Marian en ik nog wat spullen voor een aanpassing aan de badkamer uitzoeken, gelukkig zijn wij geslaagd. Ik krijg vaak te horen dat ik dit soort activiteiten tot het laatste moment uitstel – een beetje gelijk heeft ze wel.

Zaterdag

In mijn vrije tijd bouw ik een Russische sovchoze om tot een westers landbouwbedrijf. Mijn bedrijfsleider is net terug uit Rusland. Als wij de organisatie volledig aan de Russen zouden overlaten, kwam er niets van terecht. Het bedrijf werd vroeger, toen het nog in Russische handen was, sterk hiërarchisch aangestuurd, met veel medewerkers die meer een aanwezigheids- dan een arbeidsovereenkomst hadden. De mechanisatie was sterk verouderd. Voor de landbouw heeft Gorbatsjov de omwenteling naar het private ondernemerschap te snel laten plaatsvinden. Niemand was eraan gewend en niemand kon ermee omgaan.

Wij staan op de Russische boerderij vlak voor de oogst (260 ha aardappelen). Door een beter Nederlands pootgoed en een betere organisatie (dankzij mijn bedrijfsleider) zal de opbrengst beduidend groter zijn. Ook het weer speelt daarin uiteraard een belangrijke rol. Rond Moskou was het dit jaar veel koeler met meer neerslag dan de laatste jaren. Maar mijn bedrijfsleider was nog niet tevreden en vliegt dinsdag alweer terug voordat de oogst komende vrijdag begint. Zelf ga ik het volgende weekend om met mijn Russische partner de verdere gang van zaken te bespreken.

Marian was toch nog niet te spreken over de uitgezochte badkamertegels; dus maar even snel (laatste moment) naar Bleiswijk om andere uit te zoeken. Ze waren zelfs op voorraad, geluk moet je af en toe hebben. 's Middags naar Eindhoven, een van onze vrienden werd 50. Wij gingen eerst even langs Marians moeder (woont in de buurt). Om 24.00 uur liet teletekst thuis nog niets over een regenbui zien.

Zondag

Gelukkig niet te vroeg op, de oudste zoon komt even langs voor de nieuwe computer, hij is een specialist op dat terrein, ik een absolute leek. Fien, de kleindochter van bijna twee, komt mee. Een prachtkind. 's Middags een paar finales op het tennispark bekeken, prachtig zoals de jeugd de ballen weet te raken.

Na het journaal van 20.00 uur wordt er bij ons al weer voorzichtig aan de nieuwe werkweek gedacht. Ik heb het deze avond maar gelaten bij een half uurtje administratie en ben toen heerlijk in de kranten gedoken. De weersvoorspellingen vormen vandaag geen aanleiding om verdere actie te ondernemen. Een fijne ontspannen dag.

Maandag

Er zijn voorzichtige geluiden over neerslag voor de donderdag. Ik heb zoiets van `eerst zien en dan geloven'. Dus vind ik dat de noordelijke aanvoer van goed, zoet water gewoon moet doorgaan.

Onze medewerkers kennen het gebied op hun duimpje, hier een inlaat dicht, daar een sloot afdammen om zo de zoute prop naar Gouda te loodsen – deze gebiedskennis mag niet verloren gaan als de fusie daar is. Daarna het gebied in om te kijken hoe ver men al is gevorderd. Aannemers waren volop bezig de scheidingswanden te plaatsen. We liggen voor op het schema, dus ik ben een tevreden man.

Rond vijven naar huis vanwege de maandelijkse gemeenteraadsvergadering. Ik ben fractievoorzitter voor de VVD. Een paar telefoontjes en dan tegen achten naar het gemeentehuis. Vanavond gaat het vooral over een herschikking van de sportvelden. Aan het eind van de vergadering bleken enkele raadsleden vergeten dat het dualisme is ingevoerd zodat in de rondvraag punten ter sprake kwamen die afgehandeld kunnen worden door het dagelijks bestuur en door ambtenaren kunnen worden behandeld. Zo werd het toch nog weer laat.

Dinsdag

's Ochtends eerst even langs kantoor en bij de medewerkers geïnformeerd naar de laatste stand van zaken. Het inlaten van water vanuit het IJsselmeer (via de Amstel) is begonnen. Alle ons bekende waterinlaten zijn dicht gezet; er kan dus geen zilt water naar andere watergangen en meren. Ook de ingeschatte capaciteit klopt: 8 kubieke meter per seconde. De zoute prop zal morgenavond zo goed als weggespoeld zijn. De weerberichten laten steeds weer zien dat er tegen het einde van de week enige regen wordt verwacht. Desalniettemin ben ik van mening dat wij deze actie moeten doorzetten. Het is immers niet duidelijk hoeveel regen er zal vallen en waar. Ook als er sprake zou zijn van voldoende regen, is deze actie niet voor niets, omdat dit een ervaring is die wellicht in de toekomst nog van pas komt. De betrokken waterschappers zijn, de omstandigheden in aanmerking nemende, tevreden.

Wel was er vanochtend de schrik als gevolg van de dijkdoorbraak in Wilnis. Gelukkig geen persoonlijke ongelukken gebeurd. Naar de oorzaak wordt een onderzoek ingesteld. Een en ander is voor ons aanleiding om voor alle zekerheid onze dijken (circa 400 km) buiten het reguliere inspectieprogramma om nog een keer te inspecteren.

Helaas kon ik niet deelnemen aan de dinsdagavondgolfcompetitie, omdat er een overleg van VVD-gemeenteraadsfracties met de VVD-Statenfractie over het provinciale streekplan was ingelast. Wij willen in Reeuwijk een betere verkeersontsluiting. Er komt veel verkeer vanuit Gouda via Reeuwijk naar de A12. Het betreft ongeveer 15.000 verkeersbewegingen per dag. Ook willen wij minder betalen aan het recreatieschap. Reeuwijkers betalen drie keer zo veel als de Goudse inwoners.

Woensdag

In het waterschapshuis kwamen de eerste bevindingen over de dijkinspecties binnen. Dat ziet er goed uit. Nog twee dagen en alle dijken zijn gecontroleerd.

Ik moet om 10.00 uur in Weesp zijn om met een aantal vertegenwoordigers van overheden te brainstormen over de toekomst van het Groene Hart. Het laagveenweidegebied in West-Nederland heeft gemiddeld een waterpeil van 60 centimeter beneden het maaiveld. Dit is nodig om redelijk te kunnen boeren. Indien veen te droog komt te liggen, zal het oxideren en als gevolg daarvan zal de bodem hier en daar wel 1 centimeter per jaar zakken.

Naar mijn mening moeten er naast de al bestaande waterkansenkaarten, waarop de toekomst van het waterbeleid in ons gebied wordt aangegeven, ook kansenkaarten voor de recreatie, landbouw, natuur en de bebouwing worden gemaakt.

Ter afsluiting van de dag vond nog overleg plaats bij het hoogheemraadschap van Rijnland over de droogtesituatie. Op dit moment is het niet nodig nieuwe afspraken te maken; alles loopt zoals gepland. Om 21.00 uur ben ik thuis.

Donderdag 28 augustus

Eindelijk regen! Vandaag een beetje en de rest van de week volgt meer. In Leiderdorp ontvang ik goede berichten. Ten eerste blijken onze dijken na visuele inspectie, tot zover die op dit moment is uitgevoerd, er goed bij te liggen. Ten tweede blijkt de doorlaat van de zoute prop sneller te verlopen dan verwacht. Wij denken vanavond goed, zoet water te kunnen binnenlaten. Het chloridegehalte zal circa 100 milligram per liter bedragen. Dit is normaal voor zoet water. Om 09.30 uur kreeg het dagelijks bestuur van ons waterschap de unieke kans om een bezoek aan de boortunnel ten behoeve van de HSL te brengen. Wij zijn met een busje tot 5.600 meter (van de totale lengte van 7.200 meter) gereden, waar de boorkop Aurora zich onder het Groene Hart doorboort met op dit moment een snelheid van 20 meter per dag. De geplande capaciteit was 9 meter per dag maar de organisatie van de aan- en afvoer loopt beter dan was voorzien.

Om 16.30 uur komen de dijkgraven van de vier fusiewaterschappen opnieuw bijeen. Het doorspoelen van het watersysteem met zoet water vanuit de noordelijke aanvoerroute wordt gecontinueerd, omdat er na het weekend weer een drogere periode wordt verwacht. Tevens zullen de waterpeilen weer naar de normale zomerstanden worden teruggebracht. Dit om plotseling heftige, plaatselijke regen- of onweersbuien te kunnen opvangen en op die manier voldoende waterberging te kunnen bieden.

Ja, dit was een bijzondere waterschapsweek.