Braziliës wederopstanding

Het Braziliaanse parlement stemde deze week in met hervormingen van de sociale zekerheid. Bedrijven en banken voorspellen nu het einde van de economische crisis in dit land van 180 miljoen inwoners.

Halverwege het gesprek pakt de strateeg van de ING-bank in São Paulo, Mauro Schneider, het economiekatern van het dagblad Folha de São Paulo in zijn handen en doet alsof hij de krant uitwringt. ,,Tot voor enkele weken zouden er druppels bloed uit zijn gevloeid'', zegt Schneider. Maar nu valt vooral het goede, het positieve nieuws op. ,,Bedrijven kondigen een nieuw product aan of er wordt bericht dat de bestedingen met Kerstmis naar alle waarschijnlijkheid zullen meevallen.''

Beter kan de bankier in São Paulo, de economische hoofdstad van Brazilië, het naar eigen zeggen niet illustreren. De Braziliaanse economie begint na jaren van crisis aan een voorzichtige wederopstanding. De vooral in financiële kringen levende angst dat dit jaar met het aantreden als president van de linkse, voormalige vakbondsleider, Luiz Inácio Lula da Silva, de economie als gevolg van populistische, geldverslindende politiek verder onderuit zou glijden, is ongegrond gebleken.

,,Brazilianen zijn vooral bang voor het spook van de inflatie maar die lijkt beteugeld. Vorige maand was er zelfs sprake van deflatie. De regering van Lula voert ook tot mijn verbazing een verstandig, zuinig economisch beleid uit. Wij verwachten dat de economie dit jaar met 1,5 procent en volgend jaar met 3,5 procent groeit'', aldus Schneider.

Groei is in Brazilië hard nodig om verbetering te bereiken van de werkloosheid die nu zo'n 20 procent van de beroepsbevolking treft. Van een crisis is in São Paulo overigens weinig te merken. Helikopters vliegen de hele dag bedrijvig van het ene naar het andere wolkenkrabberdak. Beneden vecht het veel te grote wagenpark zich een weg over grote avenues.

De financiële en zakenwereld ziet nieuwe aanwijzingen dat beter weer op komst is. Men is verheugd dat Lula deze week definitief parlementaire instemming kreeg voor de hervorming van het veel te dure pensioensysteem voor overheidsdienaren via een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd.

Ook de beoogde hervorming van belastingheffingen – een eerlijker en simpeler systeem met meer zeggenschap voor de federale overheid – lijkt te kunnen rekenen op goedkeuring van congres en senaat. Maatregelen die gunstig uitpakken voor beteugeling van de overheidsschuld en daardoor broodnodige buitenlandse investeerders kunnen aantrekken.

,,De regering van Lula mikt op een duurzame groei. En ook al wordt het voorlopig geen groot carnavalsfeest, we verwachten dat het vanaf nu beter gaat'', zegt Ruy Sampaio, hoofd investeringen van Odebrecht, een internationaal actieve firma die met 30.000 werknemers in de bouw- en petrochemische industrie een van de grootste van Brazilië is. ,,Lula is een verstandige man, toegewijd. Iemand die leiderschap heeft getoond'', zegt ook de vice-president van Odebrecht, Aluizio de Araujo. Het zijn lofprijzingen voor de socialistische president uit onverdachte hoek.

Bij de Nederlands-Braziliaanse Kamer van Koophandel in São Paulo (18 miljoen inwoners met voorsteden) merken ze al een verhoogde belangstelling van Nederlandse bedrijven om in Brazilië te gaan produceren. ,,Ik ben gematigd optimistisch over de ontwikkeling van de economie'', zegt directeur Hans Mulder. ,,Lula heeft zich ontpopt als een conservatief monetair denkende politicus''.

Om investeringen verder aan te moedigen is de hoge rentestand deze maand verlaagd van 26 naar 22 procent. Sampaio verwacht dat dit cijfer volgend jaar tot ,,één cijfer voor de komma zal dalen''. De voor Brazilië vorig jaar naar een recordhoogte gestegen internationale index die het risico van investeringen in een land aangeeft, is inmiddels terug op een aanvaardbaar niveau (onder de 700 punten). Het deze week gepubliceerde werkloosheidspercentage van São Paulo toont een daling met een punt.

Er is de afgelopen maanden door ambtenaren en landlozen stevig gedemonstreerd omdat een deel van zijn kiezers teleurgesteld is over Lula's bezuinigingsbeleid. In het congres werden ruiten ingegooid. Toch lijkt een overgrote meerderheid van de Brazilianen de noodzaak van de soms pijnlijke economische hervormingen in te zien. Uit een deze week gepubliceerde opiniepeiling blijkt dat drie op elke vier Brazilianen opnieuw op Lula zouden stemmen. De waardering voor zijn regering steeg naar bijna 50 procent.

,,Lula heeft er verstandig aan gedaan zijn traditionele aanhang meteen duidelijk te maken dat er geen ruimte was voor snelle oplossingen. Hij heeft het volk om vertrouwen, verantwoordelijkheid en pragmatisme gevraagd en is beloond'', zegt ING-man Schneider. ,,Door zijn jarenlange ervaring als vakbondsleider snapt Lula de Brazilianen en weet met ze om te gaan'', verklaart De Araujo.

Alle gesprekspartners wijzen erop dat in Brazilië – bijna 180 miljoen inwoners – alle voorwaarden aanwezig zijn om te groeien. Het industriepark is modern, de arbeidskrachten zijn redelijk goed opgeleid, de munt staat laag en de markt is open. ,,Dit is een land waar je serieus kunt produceren voor de wereldmarkt'', aldus Koophandel-voorman Mulder.

En zakenman Sampaio wijst erop dat dit land ook een enorme thuismarkt heeft. Hij voorspelt dat de buitenlandse investeerders snel zullen komen. Vijf jaar geleden werd er 20 miljard dollar buitenlands kapitaal in Brazilië geïnvesteerd. Nu is het de helft. Volgend jaar zal het volgens de Braziliaan stijgen naar 13 miljard dollar.

Ook de Braziliaanse export stijgt. Deze week deed zich op dat terrein zelfs een historisch feit voor. In de haven van Santos werden zeshonderd in Brazilië gemaakte Volkswagens ingescheept om in Duitsland te worden verkocht. Het gaat om het model Polo dat speciaal is aangepast om te kunnen voldoen aan de strenge Europese milieuregels voor personenauto's. Het is voor het eerst dat Brazilië auto's uitvoert naar het moederland van de Volkswagen. De Duitsers kunnen vanaf oktober hun Braziliaanse Duitse auto kopen.

    • Marcel Haenen