WTO: geen akkoord over medicijnen

De lidstaten van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) hebben gisteren in Genève toch geen akkoord bereikt over een tekst die ontwikkelingslanden betere toegang geeft tot goedkope patentgeneesmiddelen.

,,Er is geen deal. Er is meer overleg nodig'', zei gisteren een woordvoerder van de WTO. Volgens het Britse persbureau Reuters stemden verscheidene van de in totaal 146 lidstaten, waaronder Argentinië en de Filippijnen, niet in met de opgestelde tekst.

Het bereiken van een akkoord in dit `medicijnendossier' wordt gezien als een belangrijke opstap naar de WTO-ministersconferentie die over twee weken in het Mexicaanse Cancún wordt gehouden. Maar als de lidstaten vandaag in Genève geen akkoord bereiken, komt dat er vóór Cancún ook niet meer, zeggen ingewijden.

Overeenstemming was eerder al wel bereikt tussen de vijf landen die de tekst opstelden, de Verenigde Staten, Brazilië, India, Kenia en Zuid-Afrika. Het leek slechts een formaliteit dat de andere 141 lidstaten gisteravond ook zouden ondertekenen. Dat gebeurde niet. Naar verluidt zijn Argentinië en de Filippijnen wel akkoord, maar houden ze nog bepaalde bezwaren. Het zou om een vertraging gaan.

De opgestelde tekst is een invulling van een principeafspraak die WTO-lidstaten twee jaar geleden hebben gemaakt in Doha. Volgens die afspraak mogen ontwikkelingslanden goedkope versies van patentgeneesmiddelen produceren of invoeren als dat van essentieel belang is voor de volksgezondheid. Dat gebeurt via een zogeheten dwanglicentie. Zo'n licentie verwerpt het patent dat op een geneesmiddel rust. De meeste patenten op medicijnen zijn in handen van westerse farmaceutische bedrijven.

Met name de VS maakten zich zorgen over misbruik van de afspraak. Ze vreesden overspoeld te worden met illegale, goedkope versies van patentgeneesmiddelen uit ontwikkelingslanden. Daarom zijn er, met name onder druk van Amerika, een aantal randvoorwaarden gesteld. Zo geldt een dwanglicentie alleen voor de hoeveelheid medicijnen die een land nodig heeft. De details van elke licentie moeten op een website worden geplaatst, en de WTO moet van alle licenties op de hoogte zijn. Verder moet het systeem in ,,goed vertrouwen'' worden gebruikt. Het is niet bedoeld om er ,,industriële of commercieel politieke doelen'' mee na te streven.