Je geld en je leven

Even hypothetisch: je wordt door een psychotische crimineel met woekerrente afgeperst voor een bedrag dat je niet eens van hem hebt geleend – wat doe je? Stap je met dit vage verhaal zonder enig overlegbaar bewijs naar de politie? Dat houdt het risico in dat vroeg of laat je beide benen worden gebroken of dat een molotovcocktail je huiskamer binnenzeilt.

De twee Poolse vrienden en zakenpartners Adam (Robert Gonera) en Jacek (Stefan Kowalczyk) staan in de thriller Dlug ('Schuld') voor dit aangiftedilemma. De bank leent hen geen geld voor hun scooterbedrijf, maar bij toeval loopt Jacek zijn oude Russische `vriend' Gerard tegen het lijf die wel intermediair wil spelen bij een privé-investeerder. De rente en bijkomende kosten zijn echter absurd en de deal vindt nooit plaats. Maar in de film van Krzysztof Krauze komt Gerard – een ijzingwekkend personage, subliem vertolkt door Andrzej Chyra – verhaal halen. Wat er in dit kleine genrejuweel, gebaseerd op een ware geschiedenis, vervolgens gebeurt, tart het voorstellingsvermogen. Van ieder gevoel gespeend zijn de schuldeiser en zijn randdebiele knokploegje van ex-bajesklanten en meteen doemt daar voor menige West-Europese kijker het schrikbeeld op van de nietsontziende Oost-Europa-maffia die na de val van de muur gestaag z'n parasietenwerkterrein uitbreidde. Regisseur Krauze, co-scenarist Jerzy Morawski, editor Krzysztof Szpetmanski en cameraman Bartek Prokopowicz hebben met Dlug een bikkelhard stukje zwartgallige thrillercinema gecreëerd met een zelden geziene compactheid in stijl, toon en ritme. Vergeet het tandeloze Hollywood-popcorngeweld: Dlug doet niet onder voor Italiaans werk als Claudio Fragasso's maffia-contra-politie-topper Palermo-Milano solo andata (1995), Hong Kong-triadethrillers als Patrick Yau's The odd one dies (1997) en Japanse yakuzacinema van Kinji Fukasaku of Hideo Gosha (The wolves, 1972). De drive en woede die het verbluffend exact gemonteerde Dlug echter in zich heeft, laat de meest geharde thrillerliefhebber na 106 minuten ademloos achter. In een rechtvaardigere filmwereld rouleerde Krauzes schedelsplijter permanent in de late-avondvoorstellingen van de cinematheken. Nu blijft 't bij een incidentele tv-vertoning, dus programmeer die antieke VHS-recorder en voeg een essential toe aan de huiscollectie.

Dlug/The debt (Krzysztof Krauze, Polen, 1999), VPRO, Ned.3, 0.12-1.55u.