Eenzaam over de top

Wat haar talent is weet Janey Wilcox niet precies, maar ze is mooi en ze wil naar de top. Als tiener in een onbeduidend Amerikaans stadje, met een moeder die haar onophoudelijk kleineert, droomt ze weg bij glamourvrouwen in tijdschriften als Good Housekeeping en Ladies' Home Journal. Die wereld van geld, schoonheid en connecties moet ze zien te bereiken. Op haar zestiende wordt Janey fotomodel en drie jaar later trekt ze naar de grote stad, New York.

Aan het begin van Trading Up, de eerste roman van Sex and the City-columniste Candace Bushnell, is Janey 33 jaar, en plukt ze na veertien magere jaren voor het eerst echt de vruchten van haar schoonheid: ze is gevraagd voor de campagne van lingeriemerk Victoria's Secret, en dat is – ook in het echt – prestigieus. Dankzij modeshows, tv-spotjes en reclameborden is Janey's beeltenis door heel New York verspreid, en nu wil de incrowd haar opeens leren kennen. Ze raakt bevriend met de hooggeboren socialite Mimi Kilroy, die haar weer koppelt aan Selden Rose, een rijke tv-bons die in New York een tweede vrouw zoekt. Janey vindt Selden saai, maar weet haar charmes zo in te zetten dat hij als een blok voor haar valt. Ze trouwen, en Janey bereikt de status van succesvolle, getrouwde modepop: ze winkelt, luncht en feest op Seldens kosten en kijkt intussen gretig uit naar andere mannen en naar ander werk, want het poseren verveelt haar stierlijk.

Deze zeepbel knapt als Janey's verleden haar inhaalt. Ooit heeft ze 30.000 dollar ontvangen van filmstudiobaas Comstock Dibble, een oud-minnaar, voor een script dat ze nooit heeft voltooid. Deze Dibble wordt door zijn concurrenten ten val gebracht als het verhaal van zijn dure avontuurtje uitlekt in de pers, en Janey, alias de `Model Prostitute', is in New York opeens persona non grata. Met een bizarre omkering die doet denken aan het lot van Monica Lewinsky, Bill Clintons scandaleuze stagiaire die het van nationale risée schopte tot tassenontwerpster en bezoekster van filmpremières, krijgt Janey aan het slot van het boek een tweede kans in Los Angeles.

Om de stijl hoef je Trading Up niet te lezen. Die is nogal droog en feitelijk, om bij emotionele scènes door te schieten naar het tegendeel, vol kitscherige metaforen en driedubbele puntjes om zinnen quasi-mysterieus af te sluiten. Maar Bushnell observeert scherp en geeft gedetailleerde inkijkjes in een scala aan sociale milieus: van de movers en shakers in de entertainment-industrie tot de schijnheilige middenklasse er net onder en, daar weer onder, de modellen, actrices en anderen wier lot even veranderlijk is als het weer. Wie vandaag een ster is, kan morgen in de goot liggen.

Janey Wilcox is geen sympathieke hoofdpersoon, maar ze roept wel mededogen op. Haar ongerichte ambitie maskeert een emotioneel tekort waar ze zelf het grootste slachtoffer van wordt: ze is en blijft alleen. Vriendinnen, familieleden en minnaars trekken aan haar voorbij zonder dat het haar lukt om zich aan iemand te hechten, en seks is een soort ruilmiddel waar ze nauwelijks genoegen aan beleeft. Janey's gang naar `de top' is een eenzame, maar Bushnell maakt heel aannemelijk waarom ze hem toch wil afleggen.

Candace Bushnell: Trading Up. Abacus, 548 blz. €15,95. Vertaald als Hogerop, Vassallucci, 461 blz. €19,95

    • Sandra Heerma van Voss