VS willen macht in Irak delen met VN

De regering-Bush heeft voor het eerst aangegeven bereid te zijn een door de VN gesteunde multinationale vredesmacht in Irak te accepteren als die onder Amerikaans commando staat.

De Amerikaanse plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken, Richard Armitage, heeft die grotere VN-rol geopperd in een gesprek met Amerikaanse kranten. Volgens Armitage is het ,,een van de ideeën die worden bestudeerd'' in gesprekken bij de Verenigde Naties. Hij wilde geen details geven, maar sprak van een ,,multinationale macht onder VN-leiding'' waarbij ,,de Amerikaan de VN-commandant zou zijn''.

Als het idee wordt uitgevoerd, betekent het een draai in de opstelling van de Amerikaanse regering, die tot nu toe niets wilde weten van een grote VN-rol bij de stabilisering van Irak. De plotselinge soepelheid is volgens diplomaten een uiting van de bezorgdheid binnen de regering-Bush over de onwil van andere landen om bij te dragen met troepen en geld aan de Amerikaanse bezetting van het land. Die onwil van onder meer Frankrijk, Duitsland, Rusland en India vloeit voort uit onvrede over de huidige bijrol voor de VN in Irak.

Na de aanslag vorige week op het VN-kantoor in Bagdad was VN-secretaris-generaal Kofi Annan de eerste, die de mogelijkheid van een multinationale vredesmacht onder Amerikaans commando noemde. Zo'n vredesmacht zou wel goedgekeurd maar niet georganiseerd kunnen worden door de VN, opperde Annan. Volgens een Amerikaanse regeringsfunctionaris had de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell, het idee genoemd tijdens een gesprek met Annan.

Het Witte Huis heeft volgens deze regeringsfunctionaris zijn steun gegeven aan het idee. Maar niet duidelijk is nog in hoeverre het Pentagon bereid is concessies te doen. De Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, is fel tegen het plaatsen van Amerikaanse soldaten onder VN-toezicht. Rumsfeld sloot dit afgelopen maandag opnieuw uit, evenals een traditionele VN-vredesmacht met `blauwhelmen'.

De regering-Bush hield er tot nu toe aan vast alle militaire, economische en politieke kwesties in Irak onder eigen controle te houden, met de VN slechts in een adviserende rol. In het Amerikaanse Congres groeit, zeker na de aanslag op het VN-kantoor, de druk om de stabiliseringsoperatie in Irak te versterken, met eigen of internationale troepen en de last met andere landen te delen. Met een grotere VN-rol en een nieuw mandaat van de Veiligheidsraad hoopt de Amerikaanse regering alsog meer troepen en geld van andere landen te krijgen. Die landen zullen evenwel ook zeggenschap eisen in de multinationale stabilisatiemacht. Hoe dit vorm moet worden gegeven, is volgens diplomaten nog onduidelijk.

De Nederlandse regering is voorstander van het stationeren een multinationale vredesmacht in Irak. Minister De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken, CDA) zei aan het begin van de middag tijdens een debat met de Kamer dat hij deze kwestie volgende week tijdens het bezoek dat hij met premier Balkenende brengt aan de Amerikaanse president Bush aan de orde zal stellen. De meeste fracties hadden hem gevraagd de wens over te brengen aan Bush dat het VN-mandaat in Irak wordt uitgebreid.

SOLDATEN GEDOOD: pagina 5