VS staan medicijnpatenten af aan derde wereld

Ontwikkelingslanden krijgen voortaan makkelijker toegang tot patentgeneesmiddelen voor levensbedreigende ziektes als aids, tuberculose en malaria. Dat hebben de Verenigde Staten en vier grote ontwikkelingslanden afgesproken.

Het akkoord werd gisteren bereikt bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Genève. Hierdoor is een belangrijk struikelblok weggenomen voor de WTO-ministersconferentie die over twee weken in het Mexicaanse Cancún wordt gehouden. Het akkoord over medicijnen, als onderdeel van afspraken over intellectuele eigendomsrechten, moet nog door de overige 141 WTO-lidstaten worden goedgekeurd. Dit zal naar verwachting vanavond nog gebeuren.

Het akkoord is de nadere invulling van de principe-afspraak die WTO-lidstaten twee jaar geleden tijdens een bijeenkomst in Doha hebben gemaakt. Ze zijn daar overeengekomen dat ontwikkelingslanden goedkope versies van patentgeneesmiddelen mogen produceren of importeren als dat van essentieel belang is voor de volksgezondheid. Veruit de meeste patenten zijn in handen van westerse farmaceutische bedrijven.

Dat de invulling van de principe-afspraak zolang op zich heeft laten wachten, wordt geweten aan de opstelling van de VS. Ze verwachten dat, zonder duidelijke randvoorwaarden, patenten op grote schaal zullen worden geschonden en dat westerse markten worden overspoeld met illegale, goedkopere medicijnen van farmaceutische bedrijven uit ontwikkelingslanden.

Volgens een woordvoerder van Artsen zonder Grenzen zijn er door toedoen van de VS zoveel randvoorwaarden in het akkoord opgenomen dat ontwikkelingslanden er niks mee opschieten. ,,De voorgestelde overeenkomst bevat zoveel voetangels en klemmen dat we bezorgd zijn dat het helemaal niet zal werken'', zegt ze. ,,In Genève zegt men blij te zijn omdat de farmaceutische industrie nu tevreden is gesteld. Daar draait mijn maag zich van om. Iedere dag sterven 8.000 mensen aan aids. Dát zijn de mensen die we tevreden zouden moeten stellen.''

Minister Brinkhorst (Economische Zaken) toonde zich vanmorgen evenwel verheugd over het in Genève bereikte onderhandelingsresultaat. Tegenover het Radio 1 Journaal sprak hij van ,,een politiek signaal'' van de Amerikanen om de wereldhandelstop in Cancún niet bij voorbaat te doen mislukken.