Het zwarte schaap van Europa

Pas in 2006 staat budgettair evenwicht weer op de Franse agenda, zo zei de premier gisteren. Parijs overschrijdt hiermee bewust het stabiliteitspact.

De lunch met de Europese commissie, gisteren in Brussel, was voor de Franse premier Jean-Pierre Raffarin een ware gang naar Canossa. De afspraak was al voor de zomer gemaakt, maar de recente zomerhitte leidde ertoe, dat Raffarin met de pet in de hand om steun ging vragen voor de door bosbranden geteisterde gebieden in Zuid-Frankrijk. Dat was althans het agenda-punt dat Raffarins woordvoerders als eerste verkozen te noemen, uiteraard wetende dat er een heel wat neteliger kwestie aan de orde zou komen.

Aan de vooravond van de ontmoeting met Commissievoorzitter Romano Prodi en de zijnen werd bekend dat Frankrijk ook in 2004 – dat wil zeggen voor het derde opeenvolgende jaar – niet zal voldoen aan de regels van het Stabiliteits- en Groeipact. Volgens het Pact mag het begrotingstekort niet meer bedragen dan drie procent van het bruto nationaal product (bnp), maar het Franse tekort kwam vorig jaar uit op 3,1 procent en zal dit 3,7 procent bedragen, en mogelijk zelfs 3,9 procent: het zal duidelijk worden bij de presentatie van de begroting dit najaar.

Volgend jaar zal het naar verwachting niet veel beter, zo niet erger zijn. Zwart schaap Raffarin erkende dat zelf impliciet door te stellen dat het doel om onder de drie procent uit te komen ,,voor 2006 op de agenda (staat)''. Ook zei hij, dat het budgettaire evenwicht bereikt wordt ,,op de dag waarop de inkomsten in juiste verhouding staan tot de uitgaven''. Regent het niet, dan houden we het droog.

Het zijn de uitvluchten van de kat in het nauw. Enerzijds is er de Brusselse druk die in principe kracht kan worden bijgezet met een forse boete, oplopend tot 0.5 procent van het bnp, anderzijds zijn er de verkiezingsbeloftes van president Jacques Chirac en de onvermijdelijke tegenvallers aan het thuisfront.

Die spagaat heeft tot gevolg dat Raffarin in Brussel weliswaar erkende dat ,,budgettaire discipline voor iedereen geldt'', maar anderzijds wees op zijn ,,verantwoordelijkheden en verplichtingen'' als hoofd van de regering. Het laatste komt er in de eerste plaats op neer, dat hij presidentiële oekazes heeft uit te voeren en ondanks de beierende noodklokken een politiek van lastenverlichtingen moet voortzetten.

De lastenverlichting bedroeg in 2002, het eerste jaar van president Chiracs hernieuwde mandaat, vijf procent, dit jaar één procent en voor volgend jaar wordt gesproken over drie procent. De bedoeling is de koopkracht, volgens Chiracs adviseurs de voornaamste motor van economische groei in magere tijden, te stimuleren evenals de investeringen door het bedrijfsleven. `De krachten verenigen voor groei en werkgelegenheid', zo heet het. Tegelijkertijd pleitte Chirac in zijn traditionele interview op de nationale feestdag 14 juli voor een `versoepeling' van het Stabiliteitspact. Fijntjes merkte commissievoorzitter Prodi gisteren op dat ,,men heeft geconstateerd, dat een zeker aantal belastingverlagingen geleid hebben tot hogere begrotingstekorten''.

Behalve Frankrijk bevinden ook Duitsland en Portugal zich in de gevarenzone.

Officieel zegt Raffarin de begroting ,,in de hand'' te hebben, maar dat blijkt uit weinig. Als excuus voor de overschrijding voert hij ,,hervormingen'' aan, wetend dat het een Brusselse hartenwens is dat Frankrijk die op veel terreinen doorvoert. Dit jaar betrof de hervorming het pensioenstelsel, voor het volgende jaar staat die van het ziektekostenstelsel op de rol, voor 2005 die van het Onderwijs.

Afgezien van de vraag of die met het oog op de legendarische Franse sociale onrust succesvol zullen blijken, zijn er tegenvallers. Voorspelbaar wat betreft de groeiverwachting van 2,5 procent, die voor 2002 niet uitkomt boven 0,7 procent. Onvoorspelbaar wat betreft de uitgedroogde landbouw, die inmiddels een half miljard euro is toegezegd.

De recente, door de hittegolf veroorzaakte oversterfte van bejaarden heeft bovendien grote gebreken in de gezondheidszorg aan het licht gebracht. Politiek gezien kon Chirac niet anders dan ,,maatregelen'' in het vooruitzicht stellen. Hoe die te financieren is onduidelijk en is ook niet direct Chiracs probleem, maar dat van Raffarin. Die denkt serieus na over het opofferen, naar Duits voorbeeld, van een nationale feestdag, om de ouderen financieel en aan het bed bij te staan.