Blinden rennen met gids

Blinde atleten renden gisteren tijdens de WK in Parijs over de baan. Aan de teugels van een vaste helper, die hem of haar door de bochten gidst.

De paralympisch kampioen op de 400 meter voor blinden, de Portugees Carlos Lopes, draagt tijdens zijn race bij de wereldkampioenschappen in Parijs een zwembril waarvan de glazen zijn afgeplakt met tape. De Fransman Aladji Ba weet hoe hij zijn sport onder de aandacht moet brengen: hij benut de glazen van een van zijn zonnebrillen voor sportieve propaganda en heeft er witte stickers op geplakt. Op het ene glas staat Français, op het andere Handisport.

In 1991 (Tokio) werden onderdelen voor gehandicapten op de wereldkampioenschappen atletiek geïntroduceerd, met de status van demonstratiesport. In Parijs zijn vier categorieën voor gehandicapte atleten samengebracht. De blinde hardlopers, zowel vrouwen (200 meter) als mannen (400 meter), kwamen gisteren als eersten in actie. Later deze week volgen sporters met geamputeerde ledematen (200 meter mannen), rolstoelers (1.500 mannen en 800 vrouwen) en met een verlamming als gevolg van een zenuwaandoening (400 meter mannen).

Elke blinde loper – vier per wedstrijd – beschikt over een helper. Die helpers dragen allemaal hetzelfde oranje hesje over hun shirt met het opschrift guide, gids, zonder startnummer. De helper inspecteert de startblokken, helpt de blinde loper in de startpositie en is met een riem, een koord of een lint met zijn rechterhand aan de loper verbonden. Het is de vriendelijke variant van een stel handboeien. De blindegeleide-atleet loopt aan de buitenkant en drukt de blinde atleet in de bochten naar binnen. Een van de regels waaraan ze zich moeten houden is dat de helper zich nooit meer dan vijftien centimeter voor of achter de blinde loper mag bevinden. Met uitzondering van de finish; de blinde moet als eerste over de streep gaan, daar houdt de helper dus even in.

De Portugese helper Nuno Alpiarca (34) leerde de atleet Carlos Lopes, volledig blind vanaf zijn veertiende jaar, in 1993 kennen. ,,Ik hoorde toen dat er hardlopen voor blinden bestond en dat Carlos een nieuwe helper nodig had'', zegt Alpiarca na hun winnende race op de 400 meter, terwijl Lopes journalisten te woord staat. Het klikte meteen. In Dublin liepen ze dat jaar hun eerste wedstrijd en Lopes werd er Europees kampioen. Alpiarca: ,,Ik kom uit het hordenlopen en daarbij is het van belang dat je tussen de horden goed gecoördineerd je stappen zet. Dat is het belangrijkst als je met een blinde atleet loopt. Voor mij was dat geen enkel probleem.'' [Vervolg HUWELIJK: pagina 9]

BLINDEGELEIDE

`Soms is het net een huwelijk'

[Vervolg van pagina 1] Sinds 1999 is Nuno Alpiarca ook coach van Carlos Lopes. Gisteren kende de carrière van de blinde Portugese atleet en zijn secondant een nieuw hoogtepunt. Nadat Lopes drie jaar geleden aan de zijde van Alpiarca in Sydney paralympisch kampioen was geworden op de 400 meter, legde het duo op die afstand ook beslag op het goud bij de WK. In 52,41 seconde, ongeveer een halve seconde boven het wereldrecord. Ter vergelijking: het wereldrecord bij de ziende atleten, van de Amerikaan Michael Johnson, staat sinds 1999 op 43,18.

Wat een contrast was de sfeer in het Stade de France (62.000 toeschouwers) met de ambiance in het stadion in Quebec waar Lopes en Alpiarca eerder deze maand deelnamen aan de WK voor blinden. Gevraagd naar het aantal toeschouwers daar betrekt Alpiarca's gezicht. ,,Misschien een paar honderd.'' In Canada leidde hij Lopes naar een zilveren medaille op de 100 meter en brons op de 200.

,,Het is onvermijdelijk dat je ook vrienden wordt'', zegt Alpiarca over de hechte band die hij met Lopes heeft. ,,Natuurlijk hebben we ook wel eens een meningsverschil. Het is soms net een huwelijk.'' In Parijs zijn ze dag en nacht samen; in het atletendorp in het zuiden van Parijs delen ze een kamer. Trainen doen ze elke dag. Ook samen. Zes keer per week, telkens tweeënhalf uur lang. ,,Want Carlos kan niets alleen doen'', zegt Alpiarca. ,,Voor het hardlopen heeft hij me nodig maar bijvoorbeeld ook bij het trainen met gewichten. Het is te gevaarlijk om hem dat alleen te laten doen.''

Beiden wonen in de buurt van Lissabon. Lopes is atleet sinds zijn achttiende, toen hij bij het begin van zijn studie in de Portugese hoofdstad hoorde het mogelijk was om als blinde aan atletiek te doen. Hij is psychiater en werkt van negen tot drie. De werkdag van Alpiarca is wat langer, maar omdat hij over een auto beschikt zijn beiden gelijktijdig op de training aanwezig. ,,Carlos moet één tot anderhalf uur reizen met het openbaar vervoer.''

In de loop van de avond werden niet alleen de blinde medaillewinnaars gehuldigd, ook hun helpers kregen medailles en stonden schouder aan schouder met hun blinde partners. Kort daarvoor was verwarring ontstaan onder Portugese journalisten, die het vaderland zojuist verslag hadden gedaan van het eerste Portugese succes bij de WK: goud voor een blinde. In de officiële uitslag stond Lopes bovenaan, maar in een persbericht dat later werd verspreid werd de gediskwalificeerde Spanjaard Luis Arroyo Bullido als winnaar van de gouden medaille opgevoerd, voor de Angolese winnaar van de zilveren medaille en de Fransman met brons. De organisatie had een fout gemaakt die twee uur lang onopgemerkt bleef. Even later klonk voor het eerst, en op dit WK wellicht voor het laatst, het volkslied van Portugal.