Zeemeer bij Schoorl verdient navolging

De natuur heeft baat bij het zeewater dat bij wijze van experiment de duinen bij Schoorl binnenstroomt. Maar het kost de zee steeds meer moeite binnen te stromen in De Kerf.

Fijn zand stuift door het gat in de zeereep bij Schoorl. In de duinen liggen de laatste zomergasten, sommigen gekleed en anderen helemaal bloot. Dit is De Kerf, een experiment van Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat. In 1997 werd in de zeereep een breed gat uitgegegraven om de zee de kans te geven regelmatig de achterliggende Parnassiavallei binnen te stromen. Doel was de verstuiving weer op gang te brengen, de invloed van zeewater op het gebied te vergroten en daardoor de natuur nieuwe impulsen te geven.

De opzet is geslaagd, vertelt Kees Vertegaal tijdens een wandeling door het gebied. De Leidse ecologisch adviseur coördineerde een groot onderzoek naar de effecten van de ingreep De Kerf, en kwam tot de conclusie dat het project in grote lijnen een succes mag worden genoemd. Zijn aanbeveling, in de duinen: ,,Ga ermee door.'' Vooral langs de Hollandse kust zijn volgens Staatsbosbeheer voldoende plaatsen waar de duinenrij breed genoeg is om zeewater zonder risico binnen te laten.

Dertig keer is de zee de vallei de afgelopen jaren binnengestroomd, de laatste keer tijdens de noordwesterstorm van vorig jaar oktober, toen niet een slechts een brak meertje achterbleef maar zowat de hele vallei blank kwam te staan. Nu staat de gehele vallei droog, met nieuw ontstane duintjes begroeid met plantjes als zeeraket en biestarwegras. ,,Dat zijn zandbindertjes'', zegt boswachter Frans Erinkveld van Staatsbosbeheer. Het gat is 75 tot 100 meter breed.

De natuur heeft baat bij de binnenstromende zee. Spectaculair is volgens projectleider Robert Graat van Staatsbosbeheer de snelle komst van zeldzame en bedreigde zoutminnende plantensoorten zoals zeewolfsmelk, moeraswespenorchis, zeeweegbree en gelobde melde. Ook uitgestorven gewaande paddestoelensoorten zijn teruggekeerd, zoals wortelende champignonzwam en gele grondkorstzwam. En zelfs zijn drie soorten paddestoelen gesignaleerd die nog nooit eerder in Nederland waren waargenomen, en waarvoor nog Nederlandse namen moeten worden verzonnen. ,,Suggesties zijn welkom'', zegt Graat.

De frequentie van de overstromingen lijkt de laatste jaren wat af te nemen, vertelt Vertegaal. Dat kan toeval zijn. Er zijn minder stormen uit de noordwesthoek geweest en de waterstanden van de Noordzee waren niet altijd hoog genoeg. Ook ligt er een drempel van verstoven zand in het gat, ongeveer een meter hoog, die de zee niet altijd kan slechten. Het zand komt deels van de zandsuppleties ten noorden en zuiden van Schoorl. ,,Zeker weten we het niet, maar het zou goed kunnen dat de zandsuppleties ervoor zorgen dat de zee hier minder vaak binnenstroomt'', zegt Vertegaal.

De verleiding is groot om de zanddrempel weer af te graven, maar daar zal het voorlopig niet van komen, al was het maar omdat zes jaar geleden is afgesproken na de eerste rigoureuze ingreep het gebied verder met rust te laten. Vertegaal: ,,Ik zou zeggen: continueer de bestuursovereenkomst, maar ga niet opnieuw frotten door het gat verder te verbreden of iets dergelijks.'' Het gebied heeft de binnenstromende zee niet nodig om bijvoorbeeld te kunnen uitgroeien tot een kustmoeras of een natte duinvallei.

Het onderzoek heeft ook ,,enkele minpunten'' aan het licht gebracht. Zo is er duingrasland en heide verdwenen. Ook is een gefossiliseerd loopduin tijdens de graafwerkzaamheden aangetast. ,,Misschien dat we bij een ander project een groter gebied kunnen maken, waarbij we iets subtieler te werk kunnen gaan.'' Verder heeft het aantal bezoekers met name het aantal broedvogelsoorten gedrukt.

Maatschappelijk gezien is De Kerf een groot succes. Robert Graat: ,,Het is een blikvanger. Het project wordt op de meest wilde plaatsen genoemd. Van aardrijkskundeboekjes tot de wereldtentoonstelling in Hannover in 2000. De Kerf is een symbool geworden, een fenomeen.'' Vooraf was gedacht dat het gebied te ver af zou liggen voor een duinwandeling vanuit Bergen, maar op piekdagen staan er duizend bezoekers in de Parnassiavallei. ,,Mensen hebben meer vrije tijd. Ze lopen langer'', zegt boswachter Frans Erinkveld.