Toch weer gesprek met en over N-Korea

Na maanden van oplopende spanningen en dreigende taal over en weer, wordt er sinds vandaag in de Chinese hoofdstad Peking toch weer gepraat door de zes meest betrokken landen over het omstreden nucleare programma van Noord-Korea. Vooral haviken binnen de regering van de Amerikaanse president George Bush leken de laatste tijd nauwelijks meer bereid te onderhandelen met Noord-Korea, dat over het op vier na grootste leger ter wereld beschikt. Gastland China heeft de VS en Noord-Korea nu naast elkaar geplaatst aan een grote, zeshoekige onderhandelingstafel in het staatsgastenverblijf Diaoyutai. De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken James Kelly schudde er voorafgaand aan de besprekingen voor het oog van de camera's hartelijk de hand van zijn Noord-Koreaanse ambtgenoot Kim Yong-Il.

China, dat zich buitengewoon zichtbaar heeft ingespannen om het internationale overleg mogelijk te maken, heeft veel druk uitgeoefend op Noord-Korea om aan het multilaterale overleg deel te nemen. Noord-Korea wilde aanvankelijk met de VS alléén praten, maar de VS drongen aan op een regionale aanpak. Naar verluidt heeft China gezegd dat het ook voor Noord-Korea niet onhandig is dat de andere deelnemende landen erop kunnen toezien dat de VS zich later aan aan eventuele afspraken houden.

Volgens CNN heeft de Chinese president Hu Jintao de laatste maanden persoonlijk bij zijn Noord-Koreaanse ambtgenoot Kim Jong-Il aangedrongen op deelname. Daarbij zou hij Kim onder druk hebben gezet om net als China de weg van economische hervormingen en internationale openheid in te slaan, en af te zien van verdere nucleaire opbouw. China, dat Noord-Korea tijdens de Koreaanse Oorlog van 1950-1953 te hulp schoot, heeft dit keer niet toegezegd dat het Noord-Korea zal steunen als het tot een Amerikaanse aanval zou komen.

Aan de drie dagen durende gesprekken nemen ook Zuid-Korea, Rusland en Japan deel. In april spraken alleen Noord-Korea, de VS en China in Peking met elkaar in een overleg dat geen concrete resultaten heeft opgeleverd.

De standpunten van de VS en Noord-Korea liggen ver uiteen. Noord-Korea eist dat de VS een niet-aanvalsverdrag met Pyongyang tekenen en economische steun verlenen, maar Amerika wil niet zwichten voor wat het ziet als Noord-Korea's nucleaire chantage. Washington eist dat Noord-Korea zijn nucleaire programma eerst volledig stillegt om verdere onderhandelingen mogelijk te maken.

Washington meldde vorig jaar dat Noord-Korea had toegegeven in strijd met internationale afspraken in het geheim uranium te verrijken. Hoog verrijkt uramnium kan voor kernwapens worden gebruikt. In juni liet Pyongyang weten een kernmacht te willen worden om de Amerikaanse dreiging te weerstaan. Het sterk verarmde Noord-Korea, dat naar schatting éénderde van zijn nationale inkomen aan militaire uitgaven besteedt en waar ook ongeveer éénderde van de bevolking afhankelijk is van internationale voedselhulp, heeft zich inmiddels teruggetrokken uit het nucleaire Non-proliferatieverdrag.

De kans dat het overleg concrete resultaten oplevert, wordt over het algemeen zeer laag geschat. De standpunten liggen zeer ver uiteen en de flexibiliteit lijkt aan beide kanten beperkt. ,,Zolang de Noord-Koreanen niet weglopen, beschouwen we het een succes'', aldus een Amerikaanse ambtenaar gisteren in Washington.