Hoog spel Berlusconi

Omdat pensioenhervormingen een einde hielpen maken aan de eerste regering van Silvio Berlusconi, had het voor de hand gelegen dat de Italiaanse premier zich niet een tweede maal aan dezelfde steen zou willen stoten. Toch heeft hij de discussie heropend. Hij wil de gemiddelde pensioengerechtigde leeftijd met vijf jaar verhogen.

Berlusconi móest iets doen. De meeste Europese landen moeten hun pensioenstelsels hervormen, maar in italië is de nood groter dan elders. Het systeem wringt aan alle kanten. Ondanks een controversiële hervorming uit 1995, die de hoogte van de uitkeringen nauwer deed aansluiten bij de hoogte van de premies, kost het pensioenstelsel de staat nog steeds handen vol geld.

Italië besteedt 14 procent van zijn bruto binnanlands product (bbp) aan pensioenuitkeringen, vergeleken met een gemiddelde van 10 procent voor de hele Europese Unie. En ondanks stevige premies draait het systeem met verlies - ter hoogte van 3 procent van het bbp, aldus een schatting. Dat vormt niet alleen een aderlating voor de binnenlandse financiën, maar bedreigt ook de Italiaanse internationale verplichtingen krachtens het Euopese stabiliteitspact. En het probleem wordt erger, omdat de Italiaanse bevolking veroudert.

Als de beoogde hervorming wordt doorgevoerd, kan zij Berlusconi gezichtsverlies in Brussel besparen. Maar het is niet zeker of het probleem daarmee uit de weg zou zijn geruimd. Het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd van 57 naar 62 jaar zou Italië op één lijn brengen met sommige Europese partners. Maar op zichzelf is die leeftijd vermoedelijk te laag, en de meeste andere landen hebben niet dezelfde acute demografische problemen als Italië.

Bovendien zijn er tal van manieren waarop het plan kan worden verwaterd. In plaats van mensen te dwingen om langer te werken, een idee dat bij Berlusconi's bondgenoten van de Liga Nord het schuim al op de lippen heeft gebracht, kan de regering ervoor kiezen mensen er met behulp van belastingaftrek toe aan te zetten langer aan het werk te blijven. Dat zou een dure grap worden, waarvan de doeltreffendheid mag worden betwijfeld.

Maar Berlusconi is de vorige keer als verliezer uit de strijd tevoorschijn gekomen. Het zou een verrassing zijn als hij weer een regering zou offeren op het altaar van een verstandige pensioenhervorming.

Onder redactie van Hugo Dixon.

Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com.

Vertaling Menno Grootveld.