Stop landbouwsubsidies

THE GUARDIAN

De ontwikkelingslanden dreigen weer eens het kind van de rekening te worden en vrijwel niemand lijkt zich voldoende druk te maken om daar iets aan te doen.

Nog maar een paar weken en in het Mexicaanse Cancun beginnen de cruciale besprekingen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), maar die zijn al zo vastgelopen in complexe internationale deals (zoals de overeenkomst van eerder deze maand tussen de VS en de EU) dat echte vooruitgang onwaarschijnlijk is. [...]

Het was een briljant idee om door subsidies aan boeren de voedseltekorten na de Tweede Wereldoorlog in een overschot om te zetten. Maar dit is uitgegroeid tot een geïnstitutionaliseerde nachtmerrie die de ontwikkelingslanden belet hun mogelijkheden te benutten op een van de weinige terreinen waarop ze een natuurlijk voordeel genieten – de landbouw. De hoofdschuldigen zijn Europa en de VS.

Het is bijvoorbeeld economische en sociale waanzin dat Europa gesubsidieerde suikerbieten verbouwt wanneer de gemiddelde productiekosten meer dan tweemaal zo hoog zijn als die van efficiënte exporteurs als Brazilië en Zambia. Dat kan alleen maar dankzij bespottelijke subsidies, met inbegrip van beschermende tarieven tot wel 140 procent.

Zoals Kevin Watkins van de hulporganisatie Oxfam zegt: ,,De 1,6 miljard dollar die de EU jaarlijks geeft aan de suikerbaronnen in East-Anglia en rondom Parijs, leidt tot overschotten die landen als Thailand en Malawi van een markt beroven. Mozambique verliest als gevolg van de suikerpolitiek van de EU bijna evenveel als het aan Europese hulp krijgt.''

De VS zijn geen haar beter. De 25.000 Amerikaanse katoentelers ontvingen vorig jaar meer dan drie miljard dollar aan subsidies, oftewel 100 procent van de marktwaarde van de katoenopbrengst. Dat komt neer op een verbijsterende subsidie van 568 dollar per hectare. West-Afrika, een van de armste plaatsen ter wereld, is toevallig wel een van de doelmatigste katoenproducenten, en naar schatting elf miljoen mensen zijn afhankelijk van katoen als hun voornaamste bron van inkomen. Maar zij kunnen niet concurreren met gesubsidieerde producten uit de VS, die veertig procent van de werelduitvoer beslaan. Als de subsidies werden afgeschaft, zou West-Afrika volgens cijfers van het IMF winstgevend kunnen produceren tegen tweederde van de Amerikaanse productiekosten. [...]

Er is maar één manier om dit aan te pakken. Houd het simpel en doelmatig. Schaf alle landbouwsubsidies af, zodat niet elke voorgestelde hervorming weer leidt tot nieuwe vluchtroutes die het primaire doel ontkrachten. [...] Dit is één van de zeldzame thema's die rechts en links verenigen. Het is ook één van de weinige overgebleven cadeautjes in de economie waar nagenoeg iedereen van profiteert.

Het zou een opsteker voor de landbouw van de ontwikkelingslanden zijn en tegelijkertijd jaarlijks meer dan 300 miljard dollar – ruim 200 dollar per hoofd van de bevolking – aan subsidies voor andere doeleinden vrijmaken.

Een aantal westerse boeren zal onvermijdelijk overgangsproblemen krijgen, maar lang niet in de orde van de structurele verandering die andere bedrijfstakken hebben ondergaan. En op den duur zullen ook zij er baat bij hebben. Ze zullen kunnen telen waar ze goed in zijn, in plaats van gewassen te verbouwen die subsidie aantrekken. Het enige waar de ontwikkelingslanden naar streven is een gelijk speelveld waarop ze mogen concurreren. Is dat te veel gevraagd?