Liedjes met aulagalm

Uitvaartverzorger Monuta heeft een cd gemaakt met nieuwe, Nederlandstalige rouwmuziek. Mieke Telkamp krijgt concurrentie in de aula.

Zelfs de dood is aan trends onderhevig. Jarenlang werden talloze landgenoten ten grave gedragen bij de gedragen klanken van het door Mieke Telkamp gezongen Waarheen waarvoor? Maar wie nu een blik slaat op de actuele top-vijftig van de uitvaartonderneming Dela, ziet dat het lied van de levensvragen voor begrafenissen en crematies langzamerhand door ander rouwrepertoire wordt verdrongen. En ook het gevoelige Geen kind meer van Karin Bloemen, dat de toppositie enkele jaren geleden overnam, is geen nummer 1 meer.

Dela's hitparade op internet, waarbij website-bezoekers stemmen op de muziek die ze voor hun eigen uitvaart wensen, wordt nu aangevoerd door het nummer Message van Vangelis, waarin het new age-gevoel danig meeruist, en daarna volgen de eveneens tot nadenken stemmende November rain (Guns & Roses), Stairway to heaven (Led Zeppelin) en Old and wise (Alan Parsons Project). Het eerste Nederlandstalige lied staat op de vijfde plaats: Papa van Stef Bos. Geen kind meer is naar nummer 14 gezakt en Waarheen waarvoor? naar 26. Tot zo ver de laatste standen.

Het is, bij zo'n gevarieerd aanbod van toepasselijk betraande titels, bijna onvoorstelbaar dat er nog nabestaanden zijn die geen geschikte muziek voor de droevige plechtigheid kunnen vinden. Of misschien is het juist de veelheid die hen tot radeloosheid brengt. Uit een recent NIPO-onderzoek is, hoe dan ook, gebleken dat eenderde van de volwassen Nederlanders specifieke wensen of ideeën over de uitvaart heeft. En dat het driekwart van hen vooral gaat om de vraag welke muziek het meest toepasselijk zou zijn.

,,In de praktijk blijkt, dat in vele gevallen de nabestaanden geen keuze kunnen maken uit de grote hoeveelheid bestaande nummers'', meldt het uitvaartbedrijf Monuta, dat met 21.320 uitvaarten per jaar (en een omzet van 137,5 miljoen euro) tot de groteren in deze branche behoort.

Anders dan Dela, die de ordening zoekt in het publiceren van de top-vijftig, heeft Monuta daarom zelf een cd laten maken met muziek voor de aula. Sinds vorige week wordt deze plaat gratis aan de nabestaanden overhandigd tijdens het voorbereidende gesprek over de uitvaart. Onder de titel In de stilte van de wind bevat de productie negen nieuwe nummers, die opzettelijk voor alle omstandigheden – voor elk wat wils – werden geschreven.

Alle nummers zijn geschreven door de niet alom bekende Henk Bemboom, die zich zo te horen voornamelijk beweegt in het Borsato-idioom. Op basis van thema's die hem werden voorgeschreven door een ,,klankbordgroep'' van Monuta, belicht hij de dood – zonder dat woord ook maar één keer te gebruiken – vanuit alle denkbare invalshoeken. Onbegrip over de zin van het bestaan, bijvoorbeeld, en het gemis van een geliefde: ,,Het is de leegte, die ik niet kan begrijpen / het is de angst, de stilte om me heen / het is de kilte, die mij doet verstijven / het is zo triest, ik voel me zo alleen.''

Maar de doden kunnen ook ouders zijn: ,,Je hebt je taak hier nu volbracht / en daarom, daarom is het goed.'' Voorts kan desgewenst een hogere macht worden aangeroepen: ,,Laat ons bidden voor een vriend die op weg is naar de Heer / laat ons afscheid nemen voor de allerlaatste keer.'' Of het kan ,,een vraag aan de baas van de hemel'' zijn, gesteld door een schel kinderstemmetje: ,,Waarom worden sommige mensen nooit meer beter/ waarom krijgt iemand een ongeluk in 't verkeer?''

Daarbij heeft Bemboom allerlei depressief doorkabbelende deuntjes van nondescripte aard gefabriceerd, waaruit af en toe een hoog kwinkelerende fluit, een stel jankende gitaren of een strijkersgroep van het Metropole Orkest oprijst. De zangers zijn doorgewinterde studiovocalisten als Lisa Boray, Hans van Eijk, Jody Pijper en Edward Reekers, die doorgaans in de anonimiteit blijven. Een ster met een herkenbaar geluid zou wellicht te veel de aandacht afleiden van de rouwverwerking die hier zo nadrukkelijk wordt nagestreefd. In veel van de nummers is bij voorbaat al een aulagalm verwerkt. Bovendien heeft Monuta ook langere versies van de liedjes laten maken, opdat er tijdens het verlaten van de aula geen stiltes behoeven te vallen. Aan alles is dus gedacht.

Van een goudmijn voor zangers, tekstschrijvers en componisten is hier echter geen sprake. Karel Hille, die de tekst van Waarheen, waarvoor? schreef, heeft jarenlang geprocedeerd tegen de auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra. Uit de eerste berichten over Dela's top-vijftig, waarin zijn nummer toen bovenaan stond, leidde hij af dat de begrafenisondernemingen hem nog een fortuin aan copyrights schuldig waren. Maar zijn verzoek aan Buma/Stemra, om die rechten onmiddellijk te incasseren, werd niet ingewilligd. Het auteursrechtenbureau vindt het niet decent rekeningen te sturen voor muziek bij begrafenissen en crematies. En de rechter vond dat Buma/Stemra het volste recht had om zo'n uitzondering op de auteurswet te maken. De dood is alleen lucratief voor uitvaartondernemingen.