`Deze Golf grijpt naar een Oscar'

Met de verkoop van meer dan 22 miljoen auto's overtreft de Golf bij VW zelfs het verkoopsucces van de Kever. De nieuwe Golf moet de financiële reddingsboei worden voor het Duitse concern dat zich in zwaar weer bevindt.

,,Zowel het management als de 50.000 medewerkers hier in Wolfsburg, iedereen is overtuigd van deze nieuwe Golf.'' Met deze ferme uitspraak probeerde VW-bestuursvoorzitter Bernd Pischetsrieder gisteren op het hoofdkwartier van Volkswagen een streep te zetten onder de malaise die zich het afgelopen jaar heeft gemanifesteerd bij Europa's grootste autofabrikant. Het nieuwe model Golf moet de nieuwe melkkoe worden voor het concern. Want sinds Pischetsrieder het roer heeft overgenomen van de even bewierookte als omstreden Ferdinand Piëch, is het alleen maar bergafwaarts gegaan bij VW.

In de eerste helft van dit jaar werden in Europa 7,5 procent minder auto's verkocht dan in dezelfde periode in 2002. In de VS daalde de verkoop in het eerste kwartaal zelfs met 11 procent. De Peugeot 206 onttroonde dit jaar de VW Golf als meest verkochte auto in Europa. En analisten verwachten dat, vóórdat de nieuwe Golf in november in de showroom staat, de verkoop van de Golf ten opzichte van vorig jaar met ruim 20 procent zal zijn teruggelopen.

Teleurstellend is bovendien de verkoop van het VW luxemodel Phaeton: kostprijs van de simpelste uitvoering 60.000 euro. Mercedes-Benz, BMW, maar ook Audi, hebben nauwelijks concurrentie van VW's vlaggenschip.

De vraag rijst of Pischetsrieder niet een kwetsbare boedel heeft overgenomen bij Volkswagen van Ferdinand Piëch – erfgenaam van het Porsche-fortuin en aanhanger van de zogeheten `platformtheorie', waarbij VW uit kostenbesparing verschillende modellen op één productielijn produceert. Van Volkswagens tot Skoda's en van Seats tot Audi's.

Paradoxaal genoeg was Pischetsrieder, die deze theorie bij VW overnam, in zijn periode als bestuursvoorzitter van BMW geen voorstander van dit `kannibalisme' van producten, waarbij een Skoda Octavia wordt gebouwd op een Audi-onderstel en met VW-motoren en elektronika. ,,De consument laat zich niet bedotten'', liet Pischetsrieder zich toen ontvallen. ,,Een Skoda Octavia lijkt niet alleen op een VW-Passat, maar is technisch ook even goed. Met dit verschil dat een Passat wel 10.000 mark duurder is.''

Pischetsrieder vond zijn Waterloo bij BMW, waar hem de mislukte aankoop van het Britse Rover in de schoenen werd geschoven. Van Piëch kreeg Pischetsrieder bij VW vorig jaar een herkansing op het hoogste niveau. Het leidde tot een ernstig verschil van mening met medebestuurder Robert Büchelhofer, die er mordicus op tegen was dat de merken Audi, Seat en Lamborghini door het duo Piëch-Pischetsrieder in een `sportieve divisie' werden ondergebracht en Volkswagen, Skoda en Bentley in de B-groep. Het probleem van elkaar overlappende modellen was daarmee volgens Büchelhofer bij VW allesbehalve opgelost. Büchelhofer vertrok.

Maar Pischetsrieder heeft weinig mogelijkheden dat probleem op te lossen en verkoop en winst de komende jaren weer op te krikken. Hij wordt namelijk geconfronteerd met verouderde modellen (zelfs de nieuwe Golf is wat dat betreft uiteindelijk niet meer dan een update) en een steeds heviger concurrentie. Ook dreigt door veranderende EU-regels de positie van de eens zo onaantastbare VW-dealernetwerken te worden aangetast. Bovendien komt het tweede echelon managers in Wolfsburg met weinig initiatieven. Piëch regeerde als een volstrekte autocraat zijn imperium en stelde al teveel eigen initiatief van de managers niet op prijs. Ook zijn de productiekosten bij Volkswagen in vergelijking met andere fabrikanten volgens analisten aan de hoge kant.

De Duitse deelstaat Neder-Saksen is voor twintig procent aandeelhouder van VW en meer in werkgelegenheid bij Volkswagen geïnteresseerd dan in winst en aandeelhouderswaarde. Meer dan de helft van de twintig commissarissen bij het bedrijf zijn gekozen door de werknemers. In zo'n klimaat is het lastig herstructureren voor Pischetsrieder, die een einde moet maken aan de verwarring bij de consument over de talrijke VW-producten die op elkaar lijken. Pischetsrieder krijgt door al die factoren ook de handen niet op elkaar in de financiële wereld.

De topman oogt echter ongebroken. ,,Het beste bewijs dat we bij dit bedrijf de taal van de klant spreken is dat we hier in Wolfsburg dit jaar de zeven miljoenste bezoeker hebben mogen begroeten'', zegt Pischetsrieder. ,,Die krijg je niet over de vloer wanneer je als fabrikant de verkeerde producten maakt. Wat dat betreft grijpt ook de nieuwe Golf weer naar een Oscar.''