Turnster kan loopbaan verlengen

Oude en jonge turnsters verdeelden bij de WK turnen de gouden medailles. Turnsters met lichamelijke veranderingen moeten even een pas op de plaats maken.

Leeftijden bepaalden voornamelijk de rangschikkingen bij de wereldkampioenschappen turnen in Anaheim. De gouden medaillewinnaressen waren of vijftien jaar of 20 jaar en ouder. Veel turnsters uit de categorie daar tussenin worstelen met veranderingen van het lichaam, die een nadelig effect op de prestaties hebben. De titelstrijd in het preolympisch jaar was daarmee exemplarisch voor een probleem dat veel leed in de turnsport veroorzaakt. De gemiste kwalificatie van het Nederlandse vrouwenteam voor de Olympische Spelen van Athene was er zelfs indirect het gevolg van.

De classificatie naar anciënniteit begon vorige week woensdag met de landenwedstrijd. De wereldtitel voor de Verenigde Staten kon volledig op het conto worden geschreven van drie vijftienjarigen: Hollie Vise, Carly Patterson en Chellsie Memmel. In de finale van de vierkamp volgde vrijdag een botsing van generaties, die stijlvol werd gewonnen door de 24-jarige Russische Svetlana Ghorkina. Na een boeiend gevecht met de kleine Amerikaanse Patterson veroverde de gracieuze Russische turnster haar derde wereldtitel op de meerkamp.

Bij de toestelfinales in het weekeinde werden de prijzen wederom tussen jong en oud verdeeld. Oksana Choesovitina uit Oezbekistan met 28 jaar de oudste deelneemster aan de WK werd zaterdag kampioen op sprong. Het moederschap maakt haar tot een bijzondere verschijning in de turnsport, evenals het gevecht dat haar driejarig zoontje Alisher in een Duits ziekenhuis tegen leukemie voert. Kort na Choesovitina's emotionele feestje deelden de dertien jaar jongere Amerikaanse tieners Vise en Memmel de wereldtitel op brug.

Op de slotdag werd Ye Fan uit China kampioen op balk. Haar leeftijd is echter een mysterie; volgens haar biografie in een Chinese krant is Fan geboren in 1988 en is zij dus vijftien jaar of moet dat nog worden. Maar volgens de officiële opgave bij de WK-organisatie is haar geboortedatum 23 oktober 1986 en zou ze dus zestien jaar moeten zijn. Haar postuur wijst daar niet op, want afgaande op haar frêle maar vooral kleine lichaam heeft de Chinese de leeftijd van een basisschoolleerling. Bij Daiane Dos Santos uit Brazilië bestaat daarover geen twijfel. De turnster met een fenomenale sprongkracht werd wereldkampioen vloer en hoort als 20-jarige al tot de oudere generatie.

Hoewel de leeftijden sterk verschillen, hebben de wereldkampioenen van `Anaheim' één overeenkomst: ze zijn broodmager. Het onderscheid zit in de ontwikkeling die het lichaam heeft doorgemaakt. De jonkies hebben een soepel lichaam waarmee zij gedachteloos de acrobatische elementen kunnen uitvoeren. Zij worden nog niet gehinderd door oververmoeidheid of hormonen die opspelen. De `oudjes' doen acrobatisch weliswaar niet voor de jongeren onder, maar zij hebben na een periode van fysiek ongemak alle elementen opnieuw moeten leren.

De procesverandering van kind tot vrouw gaat meestal gepaard met toename van gewicht en lengte. Voor turnsters, die doorlopend een gevecht met de zwaartekracht voeren, zijn dat ingrijpende gebeurtenissen. Elke kilo extra zit in de weg, terwijl een groeispurt tot verandering van de lichaamsas leidt. Vooral de toename van lengte brengt veel turnsters in verwarring. Plotseling is de vanzelfsprekendheid bij de uitvoering van een oefening verdwenen; zij moeten hun lichaam trainen op de nieuwe verhoudingen. Vaak gaat dat gepaard met een terugval in prestaties, met een mentale crisis als veelvoorkomend neveneffect.

De vuistregel voor trainers is om turnsters in deze situaties mentaal te begeleiden en fysiek zo min mogelijk te belasten om te voorkomen dat ze geblesseerd raken. In dat geval verslechtert de situatie en ligt het gevaar van een vroeg afscheid op de loer. Om hun carrière te redden, is het zaak ze bezig én heel te houden; er komt dan vanzelf een moment waarop turnsters met hun `nieuwe' lichaam leren omgaan. Voorwaarde is evenwel, dat de voeding wordt afgestemd op behoud dan wel verlaging van het vetpercentage. Een slank lichaam is nu eenmaal een voorwaarde voor het leveren van topprestaties. Ter voorkoming van anorexia is professionele begeleiding van een diëtiste dan wel een vereiste.

Van de turnsters-op-leeftijd zijn Choesovitina en vooral Ghorkina dé voorbeelden van vrouwen die hun feminiene crisis te boven zijn gekomen. Zij leveren het bewijs dat een turnster, als zij dat wil, haar loopbaan kan verlengen tot ver in de twintig. De 25-jarige Amerikaanse Annia Hatch had dat ook graag willen doen, maar haar optreden bij de WK werd een dag voor het toernooi verhinderd door gescheurde kruisbanden.

Een turnster die in de onvermijdelijke veranderingscrisis is beland, is Verona van de Leur. De overgangen in haar lichaam heeft zij niet voor de WK onder controle weten te krijgen, met als gevolg dat de 17-jarige Waddinxveense zich wanhopig afvraagt hoe het verder moet. Zij had bovendien de pech met een blessure te worden geconfronteerd. De beste remedie voor Nederlands beste turnster zou rust zijn geweest, maar die werd haar niet gegund gezien de belangen in verband met kwalificatie voor de Olympische Spelen. Met de acht maanden die haar nog resten tot de Europese kampioenschappen in Amsterdam, hoopt zij evenwel genoeg tijd te hebben om op haar oude niveau terug te keren en een plaats in de olympische ploeg af te dwingen.