Nooit meer de echo van de bal

Pete Sampras is een jaar na zijn glorieuze zege op de US Open nog één keer terug in New York. De succesvolste tennisser ooit zet vandaag definitief een punt achter zijn imposante loopbaan.

Op de plek waar Pete Sampras zijn eerste en zijn laatste grandslamtoernooi won, wordt hij vanavond op grootse wijze geëerd. De veertienvoudig winnaar van een grandslamtoernooi (zeven keer Wimbledon, vijf keer US Open en twee keer Australian Open) zal zijn loopbaan nog één keer aan zich voorbij zien flitsen op de gigantische beeldschermen in de top van het Arthur Ashe-stadion. Van zijn eerste profpartij in februari 1988 toen hij als 16-jarig jochie verloor van Sammy Giammalva jr. tot aan de eindstrijd van de US Open vorig jaar tegen zijn eeuwige rivaal Andre Agassi. De nu 32-jarige Sampras is er na twaalf maanden bezinning eindelijk van overtuigd dat zijn tijdperk definitief voorbij is.

Amerika zal de levende legende geheel volgens de tradities met een prachtige show eren als een nationale held. De nationale vlag, het volkslied en leden van de New-Yorkse brandweer en politie zullen niet ontbreken op het feestje dat door acteur Alec Baldwin wordt geopend met een Salute to New York. Daarna zal de in Washington geboren Sampras met een staande ovatie worden bedankt voor zijn bewezen diensten. Op voorhand voorspelde voorzitter Alan Schwartz van de Amerikaanse tennisbond dat het wel eens een van de meest emotionele momenten uit het leven van Pistol Pete kan gaan worden.

Twaalf maanden geleden nam Sampras op de banen van Flushing Meadows wraak op alles en iedereen die hem als een oude man hadden afgeschreven voor de absolute top. Op weg naar de indrukwekkendste titel van zijn loopbaan rekende hij onder meer af met Greg Rusedski, Tommy Haas, Andy Roddick, Sjeng Schalken en Agassi. Voor de laatste keer had Sampras de wereld bewezen dat hij en niemand anders zich de succesvolste tennisser ooit mocht noemen. Vlak na zijn zege filosofeerde Sampras, de Amerikaanse zoon van een Griekse vader, op de persconferentie eventjes hardop over ,,een sprookjesachtig einde''. Maar hij voegde daar direct aan toe dat hij nog enige tijd nodig zou hebben om een beslissing over zijn sportieve toekomst te nemen. ,,Ik zal de echo van de bal missen en het lopen over het center court'', zei Sampras een paar maanden geleden tegen de New York Times. ,,Ik zal het missen op mijn 31ste, op mijn 41ste, op mijn 61ste en voor de rest van mijn leven.''

Sampras, die in september 2000 trouwde met de actrice Bridgette Wilson, had aanvankelijk het plan om na een rustpauze van een half jaar een comeback te maken. Stiekem koesterde hij de wens om nog één keer te schitteren op het gras van zijn geliefde Wimbledon. Zijn ontluisterende optreden in 2001 – toen hij in de tweede ronde verloor van de Zwitser Georg Bastl – mocht niet de geschiedenis in gaan als zijn laatste partij in Londen. Maar nadat hij in februari van dit jaar de training weer wilde oppakken, voelde Sweet Pete dat de motivatie was verdwenen.

Steeds maar weer volgde de ene afzegging op de andere, maar Sampras, intussen vader van een zoon geworden, weigerde de deur definitief in het slot te gooien. Dat doet Sampras pas vandaag, voor het publiek dat hem pas gek genoeg aan het einde van zijn carrière echt in de armen sloot. Want ondanks dat hij zes jaar op rij (van 1993 tot 1998) als de nummer één van de wereld eindigde, miste Sampras het charisma van een superster.

De tennisser die vrijwel nooit zijn emoties toonde, hield niet van een rol in de schijnwerpers. Daar waar zijn generatiegenoot Agassi zowel op als buiten de baan mateloos populair werd door zijn eigenzinnige gedrag, ging Sampras zijn weg zoveel mogelijk buiten het oog van de camera's. Ook binnen het profcircuit zocht hij bewust weinig contact met zijn collega's uit andere landen.

Schalken leerde Sampras kennen als speler die weinig van zichzelf bloot gaf. ,,Het contact tussen Sampras en mij hield niet veel meer in dan dat we elkaar gedag zeiden'', zei de 26-jarige Nederlander zaterdag in de players lounge van de US Open. ,,Vorig jaar ben ik één keer bij Pete thuis geweest in Beverly Hills. Daar heb ik op zijn verzoek met hem getraind. Was wel leuk om te zien hoe hij woonde. Dat was niet slecht.''

De Limburger speelde vijf keer in zijn loopbaan tegen Sampras. Even zo vaak moest hij hem als verliezer de hand schudden. De laatste keer was dat op Super Saterday, de halve finale van de US Open van vorig jaar. De op één na laatste partij van Sampras. Schalken: ,,De wedstrijden tegen Sampras waren heel speciaal. De eerste keer was ik amper negentien jaar oud toen ik op het toernooi van Key Biscane tegenover hem stond. Ik was zo onder de indruk dat ik helemaal werd weggespeeld. Vorig jaar op de US Open speelde hij op zijn top. Het was erg mooi dat ik hem toen aardig partij kon bieden. Iedereen had hem al afgeschreven. En ook ik had hem niet bij de kanshebbers voor de titel gerekend. De manier waarop hij won was ongelooflijk. Samen met Agassi beschouw ik Sampras als de beste speler ooit, hoewel hij Roland Garros nooit heeft gewonnen.''

Jarenlang heeft Sampras alles geprobeerd om ook op het graveltoernooi van Parijs de eindzege in de wacht te slepen, maar verder dan een plaats in de halve finales in 1996 kwam hij nooit in de Franse hoofdstad. Daardoor verdiende Sampras geen plaats in het selecte groepje van tennissers dat alle grandslamtoernooien wist te winnen. Hoewel Sampras in 1995 in de finale van de Davis Cup tegen Rusland wel degelijk aantoonde goed op de rode ondergrond te kunnen spelen.

John van Lottum is een van de spelers die van mening zijn dat Sampras niet de allergrootste ooit is omdat hij niet op alle vier de ondergronden zegevierde. ,,Persoonlijk schaal ik Agassi veel hoger in. Ook omdat Sampras niet echt iemand met een uitzonderlijk karakter was. Sampras had vooral een hele goede service. Ik denk dat er weinig spelers zullen zijn die om zijn vertrek rouwen'', meent Van Lottum, die in 1998 één keer tegen Sampras speelde op het toernooi van San José.

Lang niet iedereen deelt de mening van het Nederlandse enfant terrible. Sampras' landgenoot Andy Roddick liet weten met groot ontzag te kijken naar de speler die met 984 wedstrijden in totaal 43 miljoen dollar aan prijzengeld wist te verzamelen. ,,Pete was een van de stijlvolste, een van de strijdlustigste en een van de spelers die het beste onder druk kon presteren'', stelde Roddick, die in New York als een van de favorieten voor de titel wordt gezien. ,,Hoe belangrijker de partij was, hoe beter hij speelde. Hij heeft geen naam gemaakt door allerlei bijzaken, maar door te winnen.''

Agassi, die tijdens de laatste twee edities van de US Open van Sampras verloor, droomt ervan om zijn loopbaan op een net zo fabelachtige wijze te beëindigen als zijn rivaal heeft gedaan. ,,Ik begon zo'n acht-

tien jaar geleden samen met Pete aan dit feest. Het lijkt er nu op dat ik de dans met een ander moet afmaken'', zei de veteraan tegen de New York Post. ,,Dat is geen gemakkelijk gevoel. In vele opzichten maakt me dat een beetje triest, maar dat gevoel kan snel worden weggenomen met het winnen van de titel op de US Open.''

Sampras is vandaag voor het laatst in zijn carrière de grote publiekstrekker op de Open Amerikaanse tenniskampioenschappen. Dit keer niet als tennisser maar als hoofdrolspeler van de Tribute to Pete Sampras.